Oorlog en Vrede zijn mensenwerk

Het lijkt misschien niet altijd zo maar de discussies “Onder Dwarsliggers” geven aan dat we géén gelijkgestemden zijn die over alles hetzelfde denken.

 Het lijkt misschien niet altijd zo maar de discussies “Onder Dwarsliggers” geven aan dat we géén gelijkgestemden zijn die over alles hetzelfde denken. Heel normaal voor mensen met een verschillende achtergrond, vorming en een gevarieerde decennialange levenservaring.

Nogal uitzonderlijk, maar de oorlog in Oekraïne, de reacties van Oost en West en de oplopende publieke discussies in de media (en sociale media) over geopolitieke problemen en ieders eigen groot gelijk, leverden een interessante discussie op die we willen delen met  U, beste Lezers.

De titel zou kunnen zijn, maar zelfs dat is niet zeker …

‘Oorlog en Vrede zijn mensenwerk’

Laat mij beginnen met een Dwarsligger die poogde de interne discussie af te ronden … maar meteen het vuur aanwakkerde:

Zoals ik reeds schreef wordt de geschiedenis geschreven door mensen. Het moet dan ook kunnen dat elk individu die in de cockpit zit waar beslist werd welke weg hij wil gaan het recht heeft op een eigen visie en invulling. Het is voor mij alvast ook duidelijk dat mensen het recht hebben om te reageren wanneer ze iets vaststellen dat ingaat tegen bestaande afspraken. Wie een echtscheiding wil moet niet moeilijk doen wanneer dat niet van een leien dakje loopt en al zeker niet in de politiek waar grote ego’s de boventoon voeren.

Hier kunnen we heel wat elementen invullen: waarom bij voorbeeld Poetin niet gelukkig was met de evolutie na het uiteenvallen van de Sovjet Unie.

Wanneer een bevriend land (Oekraïne) daartoe gestimuleerd door derden van vriend opeens alle banden met de Russische Federatie (RF) wil verbreken en dus géén bevriende natie meer is, mag men niet verbaasd zijn dat die oude vriend reageert (terugpakken van de eerdere cadeau gedane Krim) en steun verleent aan Russischsprekende inwoners (die inderdaad plots in het buitenland wonen en daarbij vanaf het begin van de confrontatie in 2014 culturele rechten verloren). Ik vraag mij overigens af of en waar ze nog een plaats zullen vinden om te leven binnen de Oekraïense grenzen.

Ik begrijp al die Westerse pogingen niet om de Koude Oorlog met de RF nieuw leven in te blazen. Is dat zo moeilijk om te zien?

De geschiedenis begint niet in 2022, zelfs niet in 2014 maar véél vroeger. Ik lees niets over wat wij (het Westen en vooral de VS) deden: oorlogsstokerij en een economische rooftocht in plaats van de echtscheiding te faciliteren. Moeten miljoenen mensen daarvan het slachtoffer worden?

Dat de VS vooral belangstelling had voor de economische troeven van Oekraïne werd duidelijk in 2008 toen Joe Biden vicepresident werd van de VS en  speciale gezant voor Oekraïne werd. Dat kaderde perfect in de strategie van de VS om Oekraïne los te weken uit de Russische Federatie en lidmaatschap van de NAVO aan te bieden. Dat op dat moment Oekraïne geen interesse had (dixit de Nederlandse NAVO-ambassadeur te Kiev) werd genegeerd^[1] want niet passend in dit Amerikaans narratief.

Is het dan zo moeilijk om in te zien dat Poetin daar niet blij mee was? Zelfs Duitsland en Frankrijk vonden dat niet zo verstandig, maar zoals heel de EU-constructie al gebouwd én uitgebreid enkel kon met de goedkeuring van de VS, werden deze dissidente stemmen weggewuifd.

Dat de EU niet besefte dat de VS met het aanbod voor een NAVO-lidmaatschap vooral hun eigen voordeel zagen, bewijst het gebrek aan een strategische visie van de EU. En speciaal gezand Biden zou zorgen dat de ‘beste economische brokjes’ in Amerikaanse handen kwamen.

Wat Rik Van Cauwelaert schreef in De Tijd klopt gewoon en het werd tijd dat die oorlogsretoriek aan de kaak wordt gesteld. Deze oorlog had voorkomen kunnen worden via diplomatie in plaats van miljoenen mensen te slachtofferen en miljoenen Oekraïners die hun land ontvluchtten.

Het recept van ‘angst aanjagen’ en ‘hoogdringendheid’  dat succesvol werd gehanteerd in de klimaatverandering wordt nu opnieuw gebruikt om Europa te herbewapenen. Vooral de Amerikaanse wapenindustrie ziet het graag gebeuren en ze zullen de herauten van deze paniekzaaierij ten gepaste tijde wel belonen. De media die in dat concept eveneens brood zien, doen lustig mee. Daar is een woord voor: schuldig verzuim.

De 'regime change' die Poetin in 2022 wou forceren, was zonder meer onaanvaardbaar en dat hebben we vanaf het begin geschreven. Net zoals de doelbewuste bombardementen van burgerdoelen. Dat gezegd zijnde, zijn de VS slecht geplaatst om daar problemen mee te hebben.

Wat we zien in het Midden Oosten heeft eveneens een menselijke dimensie die doorslaggevend is. Netanyahu bepaalt de geschiedenis en Trump dacht dat hij op een winnende kar kon springen. Door zijn aarzeling om door te drukken zal hij alles verliezen. Zijn persoonlijk kortetermijndenken staat in de weg van die paradigmashift die het had kunnen en voor de Iraanse bevolking had moeten zijn. Of hij ooit tot dat besef komt is twijfelachtig. Maar imet het vooruitzicht dat hij een orgelpunt op zijn presidentiële termijn mistte, zou nog wel eens voor onverwachte capriolen kunnen zorgen. 

Waarom die ‘afsluitende’ commentaar?

Er ging een lange discussie aan deze afsluiter vooraf, die gelijk loopt met de tegenstellingen tussen de Westerse en Oosterse visie. Enkele elementen die enige klaarheid kunnen brengen.

Een ander Dwarsligger schreef:

Ik kijk daar enigszins anders naar. De geschiedenis werd doorgaans dominant door de overwinnaar geschreven terwijl de verliezende partij  er ook een verhaal op na hield dat haar uit de wind zet. Ik probeer dan ook altijd meer aandacht te besteden aan het verifieerbare en observeerbare. Met behulp van AI heb ik het volgende gemaakt over de voorgeschiedenis voorafgaand aan de inval in de Krim:

Tsjetsjenië met twee oorlogen (1994-96 en 1999-2009) om separatisme binnen Rusland neer te slaan.

Transnistrië (Moldavië, 1992): Rusland steunde separatisten en stationeerde “vredesmachten” die het conflict bevroren en Moldaviës soevereiniteit ondermijnden.

  Georgië (2008): Rusland intervenieerde militair in Zuid-Ossetië en Abchazië, erkende deze gebieden als onafhankelijk en bezet tot op vandaag circa 20% van Georgisch grondgebied. Dit gold als testcase voor de “bescherming van Russischsprekenden” buiten de grenzen.

Hierop kwam een reactie; namelijk dat deze verwijzingen enkel spreken over de voorgeschiedenis van wat de RF deed en geen aandacht schenkt aan wat het Westen deed in de aanloop tot deze echtscheiding die resulteerde in een barbaarse oorlog.  

Een Dwarsligger had een belangrijke bedenking over het Memorandum van Boedapest, waarover ex-president Clinton enkele jaren geleden verklaard heeft dat dit de grootste fout is die hij als president gemaakt heeft. Het gaat over de weigering van Clinton om deze overeenkomst te laten goedkeuren door het parlement waardoor het eigenlijk geen waarde had. Zijn conclusie:

Het westen heeft Oekraïne bedrogen en nu zie je de gevolgen. Dat is de kern van het verhaal

Stel het volgende
Hypothese 1:  Het memorandum van Boedapest was er niet gekomen en Oekraïne had kernwapens. Zou de RF Oekraïne zijn binnengevallen? 

Hypothese 2  Het memorandum van Boedapest werd gehonoreerd door de ondertekenaars. Zou de RF dan Oekraïne binnengevallen zijn? 

Mijn conclusie is dat Boedapest steeds onderbelicht wordt en de kern vormt vanwege de nalatigheid van de ondertekenaars om dit te honoreren,  Clinton wist dat hij zijn handteken niet door het Congres kon krijgen maar ging toch door en geloofde in de goede intenties, net als de twee EU landen dat dit de detente ten goede zou komen (zie ook de uitnodiging aan Poetin om te zetelen in EU organen en de NAVO-bijeenkomsten als waarnemer bij te wonen). Poetin heeft aanvankelijk die gedachtegang gevolgd, maar eenmaal hij een aantal satellietstaten weer had verenigd in de RF en zag hoe week het Westen was is zijn kijk op Europa veranderd. Het Tsarenbloed zit Russische leiders, niet enkel Poetin, in de aderen en de westerse mentaliteit is hen totaal vreemd. 

Bij die laatste bedenking mag het gezegd worden dat onder de Tsaren Rusland een rijke culturele opleving kende, denk maar aan de literatuur, en Poetin wist als nieuwe leider de penibele economische situatie om te buigen tot een sterke economische groei waardoor de Russische Federatie meer internationaal gewicht in de weegschaal kon leggen.

Een andere Dwarse visie op het Memorandum van Budapest (5 Dec 1994) gaat uit van de bedenking dat alle ondertekenaars, dus ook én vooral de VS, niet wilden dat de lijst met kernmachten zou worden uitgebreid met Oekraïne, Wit-Rusland en Kazakhstan. Dit memorandum werd oorspronkelijk ondertekend door vier landen: Rusland, Oekraïne de VS en Groot-Brittannië. Frankrijk en China gaven  nadien hun instemming in afzonderlijke documenten.

Maar er is méér en nog belangrijker: Wanneer de VS Oekraïne wil lid maken van de NAVO betekent dat ook dat de veiligheidsgarantie van het memorandum overbodig wordt want de NAVO houdt eveneens een veiligheidsgarantie in; OOK nucleair!

De VS hebben zelf het Memorandum overbodig gemaakt door eenzijdig Oekraïne het NAVO-lidmaatschap aan te bieden.

In die tijd waren de betrekkingen tussen Oekraïne en Rusland vriendschappelijk, getuige de verkiezing van verschillende Russischsprekenden tot president van Oekraïne. De vertroebeling van de betrekkingen met Rusland was geen plotse realiteit maar een proces dat beïnvloed werd door de Westerse steun voor een echtscheiding. Luister even naar Why is Ukraine the West's Fault? Featuring John Mearsheimer

Tenslotte

Het zou goed zijn mochten we beseffen dat geopolitiek bedrijven, inclusief de keuze voor oorlog of vrede, mensenwerk is. Hoewel een apart hoofdstuk, is wat we vandaag zien in het Midden-Oosten eveneens een voorbeeld van een doorslaggevende menselijke dimensie…

Israëls premier Netanyahu bepaalt de geschiedenis en president Trump dacht – ten onrechte - dat hij had ingezet op een winnend paard. Deze gok zal hem politiek zuur opbreken. Zijn persoonlijk kortetermijndenken staat in de weg van de paradigmashift die het voor de Iraanse bevolking had moeten zijn. Wat het uiteindelijk wordt, is koffiedik kijken — maar ik denk dat de vooruitzichten op een negatief 'politiek einde' nog wel eens rare bokkensprongen zou kunnen veroorzaken, alvorens het in de analen van de geschiedenis verdwijnt.

Tenslotte, in een dictatuur heeft de bevolking nauwelijks iets te zeggen maar wanneer we spreken over politici die verkozen werden, is het volk medeverantwoordelijk voor de daden van hun verkozenen en de miljoenen slachtoffers.

Generated with GPT Image 2 · Create and edit images in Abacus AI Studio

^[1] Volgens peilingen die tussen 2005 en 2013 zijn gehouden, bleef de Oekraïense publieke steun voor het NAVO-lidmaatschap laag. Sinds de Russisch-Oekraïense Oorlog en de annexatie van de Krim is de publieke steun voor het Oekraïense lidmaatschap van de NAVO echter enorm toegenomen. Sinds juni 2014 bleek uit peilingen dat ongeveer 50% van de ondervraagden het Oekraïense NAVO-lidmaatschap steunde. 50 % na een enorme toename …