Gastauteur Gust Mombaerts deelt met dit artikel een interessante visie op de financiële middelen waarvan politici en bankiers zich bedienen zonder veel zorgen over de  langetermijn.

De onverantwoorde geldcreatie in de meeste Westerse landen, maar vooral in de USA, heeft niet alleen geleid tot moeilijk te temmen inflatie, maar ook tot een scabreuze financialisering van een te groot deel der economische activa. Financialisering ontstond door overmatige uitgifte van schuldpapier, dus beloftes om later terug te betalen, en dat veronderstelt vertrouwen in het toekomstig vermogen van de ontlener om die belofte na te komen. Dit was geen probleem, dachten veel geldschieters, omdat lenen aan de overheid altijd veilig is. Zij kan immers “de dollars zelf drukken" zoals de gereputeerde centrale bankier Greenspan ooit verklaarde. 

De kruik gaat echter maar zolang tewater tot ze breekt: de overheid blijft wel “solvabel”, maar haar dollars vertrouwt men niet meer! De oplossing - zo wordt in kringen rond Het Witte Huis gedacht - is een terugkeer naar “sound money". Wie kan dáár tegen zijn? Applaus van overal! Maar de kat komt op de koord wanneer bepaald moet worden wat “sound money" wil zeggen. Er staan hier twee olifanten in de kamer die door hun gewicht de vloertegels verbrijzelen. Die logge dieren uit de kamer halen wordt geen sinecure. Daarom denkt men in Trump-middens dat men de tegels moet versterken: terugkeer naar “sound money"! Men zal het nog dikwijls horen. 

 De zwaarste van die olifanten is niet de overheid zoals vaak wordt gedacht, maar wel het corrupt gezag dat haar decennialang heeft gestuurd; de andere is niet Het Bankwezen, maar wel de ongebreidelde bankier. Dit is niet eigen aan de USA, maar zij zijn er wel door hun afmeting de grootste en gevaarlijkste biotoop van, omdat zij wereldwijd de facto de overheersende reservemunt leveren waarvan alle andere emissiebanken wensen voorzien te zijn. De nieuwe administratie o.l.v. Donald Trump heeft mensen van formaat aangetrokken om de koers van de bugettaire Titanic te keren, en overweegt daarbij de bijna-almacht van de Federal Reserve Bank grondig in te snoeien, haar misschien zelfs als autonoom agentschap op te doeken! 

SOUND MONEY 

In een vorige reflectienota (dd. 21 nov 2024 met als titel “Inflatie en Goudkoorts”) werd reeds aangetoond hoe onbegrijpelijk de wens tot terugkeer naar een of andere vorm van gouddekking voor de hedendaagse geldcirculatie wel is. Daar werd ook beschreven wat thans in kringen rond het Witte Huis inzake goudflankering van de dollar wordt overwogen. In het bijzonder het voorstel “As Good as Gold" van Prof. J. Shelton. De hierin voorgestelde uitgave van 50-jarige USD-obligaties met een gouddefinitie gelijk aan het gewicht in goud bij uitgifte, zal denkelijk zelf de dollarprijs van het goud gaan beïnvloeden. In welke zin is per saldo echter moeilijk te voorspellen. Deze techniek zou er zelfs kunnen toe leiden dat er een goudspeculatie ontstaat zonder dat er nog effectief metaal moet aangekocht en bewaard worden, vermits zij op termijn de bij maturatie vigerende dollarprijs van de gouddekking der nieuwe obligaties garandeert. Dit nieuw soort “goudpapier" zou tegen de 250^ste verjaardag van de Amerikaanse Onafhankelijkheid, op 04 juli 2026, moeten kunnen in omloop komen. Zo wordt althans gehoopt. 

 Aan de huidige koers van meer dan $3000/tr.oz (~31 gram) is de dollarprijs van het goud zesenzestigmaal hoger dan 50 jaar geleden. Tijdens die periode is de index der kleinhandelsprijzen in de USA met gemiddeld 4% per jaar toegenomen, wat neerkomt op een 8 maal hoger prijsniveau over de laatste halve eeuw. Ook in de economisch gewichtige bouwsector volgde de prijjsontwikkeling ongeveer dezelfde trend als deze van de kleinhandel. Vanwaar die discrepantie in de waardering van het goud in vergelijking met de waardering van de dagelijks verhandelde goederen komt, is niet met zekerheid te bepalen. Goud heeft blijvend waarde en een vlucht uit het dollarpapier is niet uitgesloten, gezien de ongelooflijke afmetingen die de hedendaagse financialisering van de activa heeft bereikt. Of de markt daarin sedert de financiële crisis van 2008 al of niet overdrijft kan enkel de toekomst uitwijzen. Feit is dat de belegger van nature geneigd is te geloven en te verwachten wat hij hoopt. 

OTHER MONEY 

De sprong die de Bitcoin maakte na de verkiezing van Donald Trump als machtige roerganger voor de USA voor de volgende vier jaren, blijkt zich voorlopig te consolideren beneden de 90.000USD/BTC, zegge plus 50% na twee maanden van zijn presidentschap. De gokkers hadden méér verwacht want de koers had zich aanvankelijk snel boven de 100.000 genesteld. Donald Trump had zich reeds meermaals ten gunste van de cryptomonies uitgesproken; vandaar de speculatiegolf. Maar die kous is denkelijk nog niet af, want er zijn geruchten dat de grote baas laat onderzoeken door financiële experten hoe cryptocurrency zou kunnen toegevoegd worden aan de officiële monetaire reserve van de US, dus als tweede pijler naast de goudreserve.  

Dit is vanuit financieel standpunt een gewaagde constructie, omdat de waarde van bitcoin bijv., of althans van zijn prijs, tot stand komt als het evenwichtspunt op een permanente wereldwijde digitale rekenkundige markt tussen kopers en verkopers van BTC. Deze munteenheden kunnen vergeleken worden met penningen (in digitale vorm) die klanten van een casino moeten aankopen vooraleer ze kunnen beginnen gokken. Maar die gokpenningen hebben wel een vaste prijs, terwijl de prijs van een BTC-eenheid constant schommelt met een amplitude van meerdere procenten op enkele minuten tijd. Onder crypto-gokkers heerst vaak de misopvatting dat BTC een steeds schaarser product zal worden, omdat het aantal BTC tot 21miljoen blokjes in hun ketting begrensd blijft en er al meer dan 20 miljoen aan hangen. Maar vermits de prijs van 1 BTC-blokje niet beperkt is blijft de deur openstaan voor almaar meer kapitaal. 

Buiten de crypto-bloc-chain wordt de ruilwaarde van een BTC dus nul zodra, om welke reden dan ook, zijn inwisselbaarheid naar deviezen met algemeen-geldende koopkracht ophoudt. Aan deze realiteit kan geen enkele nationale wet of maatregel iets veranderen, en dus ook geen consolidatie van een nationale munt door een cryptomunt opleveren. De idee om voor een land een koopkrachtreserve aan te leggen, bijv. in goud, beoogt precies de beschikbaarheid ervan in mogelijks beroerde tijden, wanneer alle fiduciaire structuren het zouden begeven hebben. Men kan zich hierbij de vraag stellen of een land als de USA, veruit de grootste en sterkste economie ter wereld, en daardoor bekwaam om zelf leverancier te zijn van enorme hoeveelheden koopkrachtreserves aan zijn handelspartners, wel zelf internationale koopkrachtreserve nodig heeft. 

  Voor monetair geïnteresseerde geesten zijn het boeiende tijden, en de discussie die het fenomeen der cryptomunten op gang brengt zal m.i. een belangrijke catalysator worden voor een beter begrip van de algemene geldproblematiek niet enkel bij een breder publiek, maar vooral bij de politieke elite. 

EASY MONEY 

“Keynesiaanse bewapeningsindustrie" las ik bij een gereputeerde economische auteur: een kolossaal oxymoron natuurlijk, dat de (naar zijn smaak) verachtelijke wending in de Europese fiscale politiek in het licht wil stellen. Met ergernis stelt hij vast dat uitgebreid bijkomende schulden maken niet meer als een probleem wordt gezien wanneer het om wapens gaat, terwijl dit al dennialang als fataal ondermijnend werd veroordeeld wanneer het over het behoud van onze welvaart ging. 

Verhoging van de schulden blijkt dus voor de Europese Commissie plotseling geen financieel probleem meer te zijn. Om de verloochening van haar vroeger fiscaal mantra te verbergen, wil ze deze verhoging van de schuldgraad “buiten de begroting” houden. Onze Vlaamse bugettaire en fiscale specialisten hebben dus school gemaakt in Europa met de financiering van de Antwerpse Oosterweelverbinding: “Buiten begroting" wordt de nieuwe poging tot verlakkerij van de belastingbetaler. Schulden zijn schulden en zullen moeten afbetaald worden - ze boekhoudkundig wegmoffelen is gewoon bedrieglijk. 

Bedriegen is heel ver van “Keynesiaans"! J.M.Keynes (+1945), de baanbrekende economische denker tijdens de Grote Crisis van vorige eeuw, had ingezien dat de vraag naar consumptiegoederen een doorslaggevende factor is om het economisch leven op niveau te houden, en dat een nationale gemeenschap bij machte is zo'n inspanning financieel te dragen, op voorwaarde dat die financiering leidt tot binnenlandse economische activiteit. M.a.w. dat zij niet zou leiden naar een deficitaire betalingsbalans met het buitenland.  

De roekeloze miskenning van deze “rode lijn" is de oorzaak geworden van het opdoeken van de gouddollarstandaard die tussen 1950 en 1970 reeds de helft van de Amerikaanse monetaire goudvoorraad had laten wegvloeien, terwijl het handelsdeficit maar bleef groeien. Dat moest natuurlijk gestopt worden; maar i.p.v. de kwaal aan te pakken heeft men de verhoopte remedie overboord gegooid omdat die toch niet had gewerkt: de convertibiliteit van de dollar naar goud tegen 35 USD/tr.oz werd unilateraal afgeschaft. 

Een tweede rode lijn is van nature getrokken door het feit dat geld lenen om een begrotingsdeficit te financieren ook bijkomend geld zal gaan kosten, en dus op termijn het nodige geld moet opgebracht hebben. Regeringen hebben in ons democratisch stelsel geen verre horizon en zijn snel geneigd aan deze wetmatigheid voorbij te gaan. Om hieraan te verhelpen werd in Duitsland, en ook in verschillende deelstaten van de USA, een sterke grondwettelijke rem ingesteld op begrotingsdeficits die met leningen moeten opgevuld worden. In plaats van deze verstandige grondwettelijke voorziening inzake consumptieve overheidsuitgaven geleidelijk uit te breiden naar gans de Eurozone, heeft men haar nu recent, onder druk van de Europese Commissie (EC), in Duitsland afgeschaft! De EC wenst gemeenschappelijke schulden te kunnen aangaan om haar zeggenschap tot de defensiesector te kunnen uitbreiden. Volgens haar een must, omdat Rusland (dat na 3 jaar oorlog niet eens Kiev kon innemen) zou zinnens zijn gans Europa onder de voet te lopen. 

Het “Keynesian money" was en is dus niet zo “easy" als vele politici en de Europese kakisto-burocratie  denken. Vanuit monetair standpunt maakt het een gevoelig verschil uit of schulden al dan niet bancair of privé gefinancierd worden, en natuurlijk ook of ze vanuit eigen ofwel vreemd spaarvermogen gedragen worden. Bovendien is het allerbelangrijkste dat de doeleinden er door hun productieve aard voor in aanmerking komen.  

De complexiteit van de conjunctureel en politiek beweeglijke realiteit, en van haar onderling elastisch verbonden geldstromen, gelijktijdig gestuwd vanuit diverse beleidsdomeinen, maken het m.i. onwenselijk zoniet onmogelijk om 100% waardevastheid van het geld te bereiken. Al moet daar wel ernstig naar gestreefd worden. 

BESLUIT 

Absolute waardevastheid van het geld is denkelijk onbereikbaar, maar er naar streven is voor de overheid een morele opgave. Maar daartoe willen beroep doen op een metalen anker - weze het goud - of op een cryptomunt die enkel binnen de eigen bedrijfsgemeenschap betaalkracht heeft zal geen zoden aan de dijk zetten. “Actual money" zal steeds meer immaterieel worden: digitaal gecreëerd en beheerd, in functie van de wisselende noodwendigheden in de beschouwde muntzone. Het kan niet gebonden zijn aan een speculatieve goudmarkt, en nog minder van een digitale blokjesketting die inhoudelijk slechts een betaal-app is voor rijke traficanten onderling. Het geldbeheer zal vooral “sound politicians" vereisen, geholpen door “sound managers”. Voorlopig nogal schaars, maar er zijn er; ze beginnen zich te uiten, en de cryptodwaling zal hen denkelijk dwingen luider te gaan spreken. 

02 april 2025    

Gust Mombaerts