email 297633 960 720 gray text sleepers02

dwarsliggers

Dwarsliggers ... noodzakelijk om het rechte spoor te houden
lees meer over onze filosofie

gebeten om te weten DRIE

Muntunie voor Krekels en Mieren

DALLE cricket antEr zijn zo van die hardnekkige gebreken aan het monetair beleid wanneer politici geen goede huisvaders zijn! De euro droeg al een rugzakje ...

De geboorte van de euro was de vrucht van een politiek akkoord tussen President Mitterand die het aanhoudende deficit van de Franse betalingsbalans wou verzwelgen in de Duitse overschotten, en Kanselier Kohl die, na het einde van de Koude Oorlog in 1989, Franse steun zocht voor de hereniging der twee Duitslanden. Dit akkoord bouwde verder op het Europees Monetair Stelsel (EMS) dat reeds in 1979 ingang had gevonden, waarbij de wisselkoersen van de toetredende munten geleidelijk naar stabielere pariteiten geduwd werden. Na jaren technische voorbereiding - die echter onvoldoende blijkt te zijn - werd dan op 1 jan1999 de EUR een feit. Maar Mitterands speculatie was wat te simpel; en Duitsland werd onvoorzichtig.

Nu hangt de ons zo vertrouwde en dierbaar geworden eenheidsmunt dreigend boven onze hoofden. Bijna alle Europese landen die aan de (versoepelde) voorwaarden voldeden zijn tot die eenheidsmunt toegetreden, ervoor zorgend toch een grote mate van fiscale soevereiniteit te behouden, wat van de euro-constructie feitelijk weinig meer dan een muntunie maakt. Dergelijke constructies zijn in de Westerse monetaire geschiedenis nooit succesverhalen geweest. Ook binnen de Eurozone ontstaan van nature financiële spanningsvelden die de stabiliteit van de constructie in gevaar brengen en de toekomst onzeker maken.

Die structurele spanningen zijn het gevolg van het feit dat een munt uiteraard koopkracht heeft, en dat die koopkracht het resultaat is van een concrete economische werkelijkheid, met name de weerspiegeling van de verhouding tussen enerzijds de globale productie, en anderzijds het circulerende geld binnen de beschouwde muntzone. De grootte van die productie hangt echter niet direct af van het volume van dat aanwezige geld. Zij hangt af van de aanwezigheid en het gebruik van "kapitaalgoederen": infrastructuur voor transport en energie, gebouwen, machines, motoren, computers... (maar ook van andere factoren als onderwijs, gezondheid, openbare orde... zelfs culturele attitudes). De beschikbaarheid van die kapitaalgoederen hangt zelf in belangrijke mate af van de gevolgde economische politiek; op haar beurt gevoelig geconditioneerd door de heersende fiscaliteit. Belastingen, taksen en begroting worden echter, in hoogte en gebruik, nog overwegend, en op hun aandringen, door de afzonderlijke leden van de Eurozone bepaald. Het normale resultaat hiervan is een disparate evolutie van de productiviteit en daardoor een onderling verschillend prijspeil der goederen tussen de landenleden van de Eurozone. Hierdoor blijft een onevenwichtig goederen- en dienstenverkeer, dat mogelijk al bestond vóór de overstap naar de eenheidsmunt, gewoon verder bestaan, en naar eigen dynamiek evolueren. Deze onevenwichten veroorzaken "de facto" netto-geldstromen in tegengestelde richting; en, door het gebruik van een gemeenschappelijke munt vallen zij minder rap op (vroeger zag men snel de deviezenvoorraad slinken) en worden ze ook gemakkelijk veronachtzaamd. 

Zo komt de kat op de koord!

De netto-geldstromen die een permanent handelsdeficit moeten compenseren maken dat de deficitaire lidstaat afstevent op een liquiditeitstekort (voorheen, vóór de muntunie, een punctie op de deviezenvoorraad). Inderdaad: van waar kan het geld blijven komen dat de handelsbanken van de betrokken lidstaat nodig hebben om het overschot aan import uit de eurozone te betalen?  En anderzijds kan de deficitaire lidstaat ook niet meer de handelsbalans naar evenwicht dwingen door de wisselkoers van de eigen munt te verlagen.


In Griekenland heeft men geprobeerd het nodige geld aan te trekken vanuit andere landen door wat hogere intrest aan te bieden dan elders in de eurozone. Dat heeft inderdaad een hele tijd soelaas gebracht en schijnbaar resultaat opgeleverd... tot in 2015 de aldus opgebouwde schuldenberg plots - geveinsd of niet - argwaan wekte bij de financiële instanties en er geen geldschieters meer te vinden waren om de vervallen schulden te herfinancieren. Het Grieks bankroet was onmiskenbaar geworden, en Griekenland werd plotseling financieel een pariastaat.


Het welvarende Duitsland zat geplaagd met de keerzijde van dit probleem.
Geleerd door de politieke en economische ontwikkelingen in het Deutsche Kaiser Reich, in de Weimarrepubliek, en in het Dritte Reich van de Nazi's, werd daar een eigen liberaal recept ontwikkeld. Het axioma van optimaal resultaat door maximale economische vrijheid voor het bedrijfsleven bleef de grondgedachte, maar zou van de nodige "Disziplin" voorzien worden, waar een beperkte maar sterke overheid garant voor zou staan, door in de eerste plaats zelf gedisciplineerd op te treden. Deze staatkundige filosofie vond haar weerslag in de nieuwe Duitse Grondwet van 1949, waarin uitdrukkelijk het verbod is opgenomen, in hoofde van de Bondsregering, om 's lands begroting met geleende middelen te financieren; behoudens noodtoestanden die het Grondwettelijk Hof als dusdanig moet erkennen. Ook een kleine marge van 0,35% van het bbp is toegelaten om conjuncturele bewegingen bij te sturen.


Het Duitse Bankwezen, waar de liquiditeiten zich ophoopten door 's lands structureel handelsoverschot, kon dus maar weinig geld uitlenen aan haar eigen Bondsregering (huidige schuldgraad slechts 60% van het bbp), en omdat ook het bedrijfsleven en de consumenten het toevloeiende geld ondermaats gebruikten, moest afzet gezocht worden in het buitenland. Daar had de sterke DM echter geen grote aantrek; en uitlenen in vreemde munt zou natuurlijk belangrijk wisselrisico’s meebrengen.

En dan kwam de EURO!

 
Plotseling konden nu ook Duitse banken, zonder wisselrisico krediet verlenen aan overheden ("altijd veilig") van de andere landen die op de EURO waren overgeschakeld. Zij hadden spoedig die "krediet-goudader" ontdekt en er heel gulzig gebruik van gemaakt, vooral ten voordele van landen met een deficitaire handelsbalans die noodgedwongen hogere rente uitkeerden. De Deutsche Bank heeft daartoe vele tientallen nieuwe vestigingen in de Zuiderse Eurozone geopend, o.a. in Griekenland. Toen in 2015 het bankroet aldaar patent werd hing de solvabiliteit van Deutsche Bank eensklaps aan een zijden draadje: haar blootstelling aan Grieks schuldpapier was dermate omvangrijk geworden dat zij, bij concrete Griekse faling, zelf overkop zou kunnen gaan; een onmogelijk scenario voor "een sterkhouder"(!) van het Europees bankwezen. Ook de Franse Société Generale (en hoeveel anderen?) zaten plots in slechte papieren.

De communistische regering die toen in Griekenland aan de macht was, wou dat bankroet gewoon doen vaststellen, het "officialiseren", en de ontstane schade inperken door met de schuldeisers een normaliserende schuldenherschikking te onderhandelen. Deze zou zowel uitstel van de afbetalingen als gedeeltelijke kwijtschelding van schulden noodzaken om de crisis op te lossen.
Maar hóla!!... daartoe was men aan de overzijde niet bereid!
Er werd een Tripartite opgericht (ECB, Eurogroep en IMF) die de Griekse Regering wat financiële en fiscale mores zou gaan leren. Onder dreiging van het droogleggen van het ganse inlandse betalingssysteem en het afsnijden van de buitenlandse financiële kanalen, werden zeer draconische fiscale en economische "herstructureringen" opgelegd. Bij uitvoering van die dreiging, zou het economisch leven in Griekenland quasi helemaal tot stilstand komen en de te verwachten volkswoede wellicht tot revolutie uitgroeien.


Griekenland zat onverwacht gevangen in een verstikkende euroval. De Regering Tsipras moest inbinden en slikken.

Men zou kunnen zeggen - zoals een goede vriend en vele waarnemers met hem steevast doen - dat financieel Europa een verhaal is van krekels en mieren zoals Lafontaine iconisch in herinnering bracht... Was dat maar wáár, zou ik zeggen: Lafontaines mier was veel voorzichtiger in haar omgang met krekels dan waar het neoliberaal politiek en monetair bestel in Europa toe in staat is.

Heel begrijpelijk dat er een Tripartite naar Athene werd gestuurd. Over hoe ze het daar heeft aangepakt zijn de meningen verdeeld. Feit is dat onze zoete EUR voor Athene plots een wurgijzer was geworden, dat op vraag van schuldeisers vanuit Brussel en Washington, op hardvochtige wijze in Frankfurt werd aangeschroefd, om de bankiers te laten ontsnappen uit het krekelnest dat ze zelf hadden gebouwd met hun leuke Griekse rentefeestjes.


De Grieken zullen het geweten hebben: hedendaags Grieks drama, waarvan het doek nog niet gevallen is, en dat elders in de Eurozone “als bedreiging” klaar ligt!
Tenzij...

 DALLE cricket ant

DALL-E gegenereerd : de krekel en de mier