Een bijkomende bestelling van de F-35 – hoewel irrelevant voor het geheel - is een geopolitieke investering in een nieuwe Koude Oorlog. Is dat de beste manier om onze democratie en onze waarden te verdedigen?
Inleiding
Zoals beloofd hebben we onze publicaties over de F-35 laten controleren door AI (ChatGPT deep search). Het resultaat kan u hier lezen.
Tegelijk hebben we recente informatie uit diverse bronnen geanalyseerd en en voor onze conclusie ook rekening gehouden met het feit dat de Belgische regering in 2018 al 34 F-35 bestelde. Toen pleitten we voor een afwachtende houding omdat de F-35 kampte met diverse technische problemen en ondanks alle inspanningen om die problemen op te lossen, er nog niet in slaagde om de “Full Operational” volledige operationele testen te laten doorgaan.
Aan deze aankoop zaten twee aspecten: de politieke beoordeling en de technologische evolutie die toen reeds wees naar de inzet van UAV “Unmanned Aerial Vehicles” in de omgangstaal: drones.
Geopolitieke betekenis
Een bijkomende bestelling van de F-35 – hoewel irrelevant voor het geheel - is geen louter militaire investering. Het is een geopolitieke investering in een nieuwe Koude Oorlog tegen Rusland (NIET alleen de dictatoriale leidinggevenden). Is dat de beste manier om onze democratie en onze waarden te verdedigen? Kan het in een parlementaire democratie dat zonder een diepgaand debat ‘volksvertegenwoordigers’ kiezen voor agressief oorlogstuig in plaats van te streven naar een performanter defensieve krijgsmacht die op termijn aanzet tot een vreedzaam samenleven?
De politieke context
In 2018 was Trump voor de eerste keer president (2017 – 2021) en vanaf het begin fulmineerde hij tegen de Europese NAVO-lidstaten die te weinig investeerden in defensie. Intussen had Nederland al gekozen voor de F-35A en was de Belgische Defensieminister (N-VA) een uitgesproken voorstander van een samenwerking met Nederland. Daarbij kon hij rekenen op de volle steun van de Luchtmachtpiloten die ongetwijfeld beseften dat een keuze dringend was omdat met de opkomst van de drones dit gevechtsvliegtuig wellicht het laatste “bemande aanvalsvliegtuig” zou zijn dat we zouden kopen. Met aanvalsvliegtuig bedoelen we een gevechtsvliegtuig dat vooral geschikt is voor interventies in zwaar verdedigd vijandelijk luchtruim en eigenlijk veel te duur is voor minder riskante opdrachten waaronder de bescherming van het eigen luchtruim.
Over de politieke context van de bestelling in 2018 schreven we voor VRT Nieuws een artikel “4 redenen waarom de F-35 een foute keuze is en 5 redenen waarom de regering dat vliegtuig toch wil”
Over de F-35A
Toen ik voor het eerst een briefing kregen van Lockheed Martin (in 2016) was ik onder de indruk. Na een bespreking onder Dwarsliggers besloten we een defensieteam samen te stellen om dit project op te volgen. Zowel Belgische als Nederlandse specialisten werkten mee: IT-specialisten, gewezen gevechtspiloten, en een academicus met een aanzienlijke kennis in de fysica, scheikunde en wiskunde vormden de kern. Voortschrijdend inzicht deed steeds meer vragen rijzen bij de ontwikkeling van de F-35 die aanzienlijke vertragingen kende (de eerst NL exemplaren zouden oorspronkelijk in 2012 geleverd worden.
Het project startte in de jaren negentig en het grootste probleem – dat later zou blijken - was dat men te veel nieuwe technologie wilde integreren én dat men drie versies wou produceren waarbij 75 % van de onderdelen gemeenschappelijk zouden zijn. Nu weten we dat het ontwerp te complex was. Het aandeel van gemeenschappelijke onderdelen verminderde sterk en elke versie werd ‘een afzonderlijk probleem’.
We publiceerden over de F-35A (de Luchtmacht versie), verschillende kritische bijdragen. Al deze bijdragen kan u lezen op Dwarsliggers.eu in de rubriek Defensie.
Belangrijkste troeven van de F-35A
De belangrijkste troeven van de F-35A zijn de stealth capaciteit én de radarsystemen gekoppeld aan een performante communicatiecapaciteit.
F-35 electro optical targeting system (eots)
Onze technische bedenkingen
De stealth capaciteit van de F-35 berust op een speciale vormgeving en een absorberende coating die de reflectie van signalen reduceert, waardoor het onzichtbaar wordt. Vooral wanneer de neus van het vliegtuig naar de zoekende radar is gericht.
De ‘stealth’ vormgeving is een structureel zwak punt van de F-35A. De minder goede aerodynamische vormgeving zorgt ervoor dat de romp op sommige plaatsen fel opwarmt waardoor het zichtbaar wordt in het infrarood spectrum. Dat bezwaar is cruciaal omdat de vormgeving niet kan ‘geüpdatet’ worden.
F-35 Ondermaatse aerodynamisch vorm
Daarenboven kunnen VHF radars (zoals deze geïntegreerd in het Russische S-400 luchtafweersysteem (een combinatie van meerdere radarsystemen) de F-35 zien van bovenuit (hoger vliegende vliegtuigen en satellieten in de ruimte). Lees hierover meer ‘Stealth je zo niet aan’
De F-35 een vliegende computer. Zo wordt ook gesuggereerd om de F-35 als een communicatievliegtuig in te zetten dat alle informatie verwerkt en doorstuurt naar andere middelen om de ontdekte doelen aan te vallen. Dat is eventueel een optie voor een groot land maar geen vereiste voor de Belgische Krijgsmacht. Het is trouwens geen eenvoudige toepassing die bovendien véél energie vergt en daarmee nog meer warmte produceert dan nu het geval is. De afkoeling van het toestel is een kritisch en niet makkelijk op te lossen probleem. Getuige de zeven brandstoftanks verspreid over het ganse vliegtuig tot onder de zetel van de piloot.
Komt daarbij dat de motor veel elektriciteit moet leveren voor al die computercapaciteit, waar onze specialist zich vragen bij stelde Die motor is een bijzonder werkstuk waarbij de grenzen van het mogelijke werden opgezocht en er niet veel mis mag gaan of er gebeuren ongelukken.
Een ander nadeel is de beperkte lading wapens, vermits het vliegtuig slechts stealth is wanneer de bewapening binnenin het vliegtuig wordt meegevoerd.
Ook de actieradius, de wendbaarheid én een lang aangehouden hoge snelheid worden beperkt door de minder goede aerodynamica en stealth vereisten.
Een fundamenteel probleem met de F-35 is technologische contradictie: de onmogelijk te realiseren combinatie van stealth met snelheid. Wanneer men kiest voor snelheid, verliest men de stealth capaciteit door beschadiging van de bekleding en, omgekeerd, als men stealth verkiest dan mag de potentieel hoge vliegsnelheid niet gebruikt worden.
Een ander probleem is de lage beschikbaarheid wegens de dure maintenancelast (dubbel zo duur als voor de F-16). De USAF denk er zelfs aan om opnieuw F -16 blok 80 te bestellen en deze in te zetten voor de verdediging van het eigen luchtruim (verderaf van Rusland en China).
Twee citaten:
“ The F-35 and an enhanced F-16 could prove to be highly complementary as a high-low pairing, with F-16s deploying beyond visual range cruise missiles from outside the range of enemy defences, while F-35s are relied on to operate further forward. F-16s could also prove invaluable for engaging less well defended targets in lower intensity war zones, allowing the F-35 fleet to be conserved for engagements with higher end threats.”
From: Air Force Times <
Sent: vrijdag 23 mei 2025 1:01
Subject: Allvin: Air Force owns more tech on F-47, dodging F-35 mistake
Air Force officials regret not getting data rights to the F-35, which has slowed repairs, and promised not to make the same mistake on the F-47.
De wapenwedloop in de lucht én de ruimte
De wapenwedloop is in een belangrijke versnelling gekomen door de oorlog in Oekraïne. Wellicht was er al een en ander bezig, zoals de miniaturisatie van nucleaire wapens, maar het is duidelijk dat deze oorlog een opportuniteit is voor de wapenindustrie om hun prototypes te testen.
Enkele projecten/nieuwe ontwikkelingen:
Rusland heeft met succes de air air raket R-37M getest.
“A nuclear armed variant of the R-37M could be particularly useful against stealth aircraft such as the F-35 (…) the fielding of a nuclear-tipped air-to-air missile reduces the need for accuracy, with the wide blast radius and wider electromagnetic pulse potentially being highly effective against such targets.”
R-37M air air missile
Een Japans bedrijf iQPS https://i-qps.net/en/project/ opgericht door gepensioneerde professoren slaagden erin een radarsatellietnetwerk uit te bouwen met satellieten die 10 tot 20 maal lichter zijn en 10 maal goedkoper met een grondresolutie van 46 cm in de precisie mode. Momenteel zijn er 5 operationeel maar het doel is een omspanning van de aarde door 12 banen met daarin 3 satellieten waardoor een update per 10 minuten mogelijk is. Dit is dicht bij real time observatie. Deze radarbeelden laten toe beelden aan de grond te maken totaal onafhankelijk van de atmosferische omstandigheden met ander woorden 24/7.
UK’s Stealthy SG-1 Phantom Drones: Revolutionising Submarine Detection https://www.youtube.com/watch?v=UspBBUhOwZU die ongewenst is uitgelekt. Dit gaat nog veel verder, een sensorcombinatie met 3 maanden autonomie, klein en zonder aandrijving, waardoor het zeer moeilijk te detecteren is.
Kortom, we weten veel te weinig over wat er allemaal gaande is maar één ding lijkt onafwendbaar: de bestaande wapensystemen, zoals de F-35, zullen nog sneller dan vroeger hun technologisch voordeel verliezen. Wat we dan met de F-35 zullen doen? Geen mens die het weet. In die omstandigheden is het niet eenvoudig om verstandige beslissingen te nemen.
Onze bijdrage aan de NAVO
Dat we scheef worden bekeken wanneer gesproken wordt over onze bijdrage is terecht. We moeten inderdaad heel dringend maar wéloverwogende bestaande lacunes opvullen. Dat zijn niet alleen investeringen in nieuwe wapensystemen maar al evenzeer in de tekorten VANDAAG: het tekort aan operationeel personeel én een reserve, de onbestaande trainingsmogelijkheden in eigen land, de lege oorlogsstocks voor de bestaande wapensystemen, de defensieve capaciteiten te land, op zee en in de lucht ... Met de zee bedoelen we in de eerste plaats capaciteiten om de ‘onderzeese bedreiging die vandaag reeds acuut is door onze energiecapaciteit op zee, te counteren. Daarvoor zijn géén fregatten nodig!
Anderzijds lijkt het alsof wij nooit onze historische schuld aan de VS zullen kunnen afbetalen. België neemt in vergelijking met andere EU-landen meer deel aan buitenlandse opdrachten. Al ons wapentuig komt uit het buitenland en vooral uit de VS. Het grote gevaar is dat er nu zal gekozen worden voor meer F-35 om op een goed blaadje bij Trump te staan, terwijl de prioritaire maar minder spectaculaire capaciteiten zullen moeten wachten.
Tenzij we de fouten uit het verleden nog maar eens willen begaan, moeten we (elke EU-lidstaat) prioritair investeren in een Europese autonome defensieve krijgsmacht.
De aankoop van bijkomende F-35 “aanvalsvliegtuigen” hoort daar NIET bij. Niet alleen omdat er technisch een en ander te zeggen valt maar vooral omdat de technologische voorsprong zeer snel zal ‘ingehaald worden’ en we intussen (dertig jaar of meer) afhankelijk blijven van de VS die de mogelijkheid heeft om, zonder dat we dat weten, de inzet van de F-35 te bemoeilijken of onmogelijk te maken wanneer dat niet zou passen in hun buitenlandpolitiek.
Burden sharing
Van NAVO-lidstaten wordt verwacht dat ze hetzelfde risico lopen. De vorige N-VA defensieminister had daarom in de NAVO toegezegd – weliswaar zonder parlementair debat – dat wij zouden deelnemen aan operaties van de hoogste intensiteit; lees (voor de Luchtmacht) aanvallen diep in het sterk beveiligd vijandelijk luchtruim. Dat opende de deur voor de keuze van de F-35 die dus toen al voorgeprogrammeerd was.
Waar we nergens iets over lezen is nochtans het meest risicovolle: dat een oorlog zal uitgevochten worden in Europa en niet in de VS. Dat er dus Amerikaanse troepen zijn in Europa is een zelf gewilde Amerikaanse oplossing. Die is overigens niet beperkt tot Europa maar wereldwijd als het logisch gevolg van hun keuze voor een strategische wereldhegemonie met minder body bags.
Een specialist die vertrouwd is met de nucleaire strategie van de NAVO schreef het volgende hierover:
“Deze Amerikaanse strategie dient alleen om een nucleair conflict te beperken tot Europa. Dat was al lang zo, en met een onstabieler Amerika onder leiding van president Trump, wordt dat nog riskanter!
Updated 29/05/2025
Vervanging F16