Wordt een regimewissel in Iran het voorspel van WO III of juist niet?

Wat speelt er in de hoofden van de hoofdacteurs?

Inleiding

Het is veel te vroeg voor een evaluatie van de situatie, maar we kunnen wel eens kijken welke kaarten er kunnen getrokken worden en vooral: wat is het uiteindelijk doel én is het haalbaar?

Persoonlijk zie ik in de bedoelingen van de VS én Israël een duidelijke geostrategische doelstelling: de kaart van het Midden Oosten hertekenen in het voordeel van het Westen (vooral voor Israël en de VS), waarbij naast Iran ook China en Rusland de voornaamste geostrategische verliezers zijn.

Dat er in Europa nogal wat politieke ophef was over deze Israëlische en Amerikaanse aanval verbaasde allicht weinigen. Links gaat in tegen dergelijk unilateraal machtsvertoon en vraagt zich af wat het verschil is met de Russische ‘speciale militaire operatie’ in Oekraïne. Zelfs Defensieminister Theo Francken erkent dat dit geen goede gang van zaken is voor de internationale rechtsorde, maar verwijst naar de VN waar een vetostem in de Veiligheidsraad elke externe interventie onmogelijk maakt. Uit latere verklaringen blijkt dat hij wel pal achter de internationale rechtsorde blijft staan.

Hoe dan ook: Iran is een failed State die de eigen bevolking onderdrukt op een moorddadige manier. Dat mag door geen enkele internationale instantie getolereerd worden. Wie deze Amerikaanse eigengereide regimewissel betwist moet een werkbaar alternatief bieden voor de bescherming van de bevolking. En die is er niet!

 De belangrijkste vraag blijft wat het doel is van deze interventie voor de Amerikanen:

• Een militaire reden: het voorkomen dat Iran een kernmacht wordt?
• Een humanitaire reden: Het ontmantelen van de Iraanse veiligheidstroepen en vrijheid voor de bevolking?
• Of dan toch een regimewissel, ook al mag dat niet zo openlijk gezegd worden?

De militaire reden, een Iraans kernarsenaal verhinderen (nucleaire wapens en ballistische raketten) is een drogreden. Voor de vernietiging van deze nog niet operationele capaciteit is er helemaal geen nood aan de gigantische concentratie van VS militaire capaciteiten en de veralgemeende luchtbombardementen.

Het humanitaire argument dan? Opnieuw neen, want het is zelfs met alle aanwezige militaire capaciteiten onmogelijk om te slagen in deze doelstelling. Overigens was president Trump en Netanyahu duidelijk: Dat moet de Iraanse bevolking zelf doen. Dat veronderstelt een massale opstand van de bevolking en die kan pas kans maken wanneer de veiligheidstroepen sterk verzwakt zijn en overlopers eieren kiezen voor hun geld. Dat lijkt mij al evenmin een haalbare kaart binnen een beperkte termijn (enkele maanden). Op langere termijn dan wel?

Een regimewissel ligt voor de hand

Zoals we eerder schreven in ons essay zijn die politieke keuzes altijd mensenwerk en in een geostrategische context, wanneer de wapen spreken, worden die ‘Leiders’ niet tegengehouden door normen en waarden of juridische bezwaren. Laten we even de acteurs en hun mogelijke rol bekijken:

Dat zowel Donald Trump als Netanyahu elkaar vinden in deze riskante offensieve aanpak mag niet verbazen. De narcistische trekjes en de verwachting om een grootse overwinning te behalen maakt een keuze voor een offensieve geostrategische aanpak van Iran ‘op het lijf geschreven’ van deze twee leiders.

Overigens past  óók Emmanuel Macron in datzelfde plaatje nu hij recent besliste om deel te nemen aan deze oorlog vanuit een nationaal belang (de bescherming van “economische partners” tegen de Iraanse aanvallen die niet los kunnen staan van de oorlog met VS & IL). Nationale belangen primeren altijd op juridische afwegingen. Zou het verbazen mochten ook andere Europese ‘leiders met ambities’ zich klaar maken om mee te doen?

De eerste fase, omvat het verzwakken van de gewapende steun aan het regime van de Moellahs en Ayatollahs.

Daarvoor zullen bombardementen niet volstaan en daarom zijn twee bijkomende acties noodzakelijk:

(1) het verhinderen dat Iran steun krijgt van buitenuit, en
(2) om de ‘opstandelingen’ - Iraniërs in binnen- en buitenland te bewapenen en te gepasten tijde een bevolkingsopstand te steunen.

In het Midden Oosten zelf lijkt het duidelijk dat de meeste landen de kant zullen kiezen van de VS. Alleen Recep Tayyip Erdogan is blijkbaar niet gelukkig dat hijzelf een minder belangrijke rol zal spelen in het Midden-Oosten eenmaal een Nieuwe Westers Iran een feit is. En zijn probleem met de Koerden wordt er niet minder door mochten de Iraanse en Iraakse Koerden de VS steunen door gewapenderhand deel te nemen aan de volksopstand.

We lazen een interessant bericht over contacten tussen Netanyahu en Narendra Modi, Eerste Minister van India, waarbij zou gesproken zijn over Indische steun én het helpen verhinderen dat Pakistan steun levert aan Iran. Nu Pakistan plots (maar dus niet toevallig?) geconfronteerd wordt met Afghaanse troepen in de grensstreek maakt het alvast moeilijker om ook nog aandacht te hebben voor Iran.

Rusland, en vooral Poetin die veel te verliezen heeft met een regimewissel, is niet meer in staat om steun te leveren. En mocht hij een deal kunnen sluiten met Trump om meer olie te leveren zou hij minder geneigd zijn om Iran volop ter steunen.

Blijft China die heel veel olie betrekt uit het Midden Oosten en nu in de problemen dreigt te geraken door de sluiting van de Straat van Hormuz. China zou als grote verliezer uit dit conflict komen, mocht de regimewissel slagen. Het heeft wel voldoende mogelijkheden om roet in het eten te gooien. Het zou kunnen gebruik maken van de huidige militaire verzwakking van de VS in het Oosten om zelf een initiatief te nemen richting Taiwan. Hoe cynisch het ook lijkt, misschien is dat voor Trump wel een acceptabele ruil: Iran onder de VS paraplu in ruil voor een Chinees Taiwan.

De tweede fase, een volksopstand die zorgt voor een “vrij Iran” vergt een heel andere benadering en vergt meer tijd. De meeste ‘strategen’ denken dat dit niet kan via een militaire ingreep zoals dat inderdaad al mislukte in het verleden. Het kán volgens mij wel mits deze fase goed voor te bereiden.

Bij de vraag om chaos te vermijden, kan een cynische kanttekening gemaakt worden, namelijk dat zelfs ‘chaos’ voor Trump en Netanyahu beter is dan het vijandig ayatollahregime. In diezelfde gedachtegang zou Iran kunnen verdeeld worden onder de verschillende etnische bevolkingsgroepen. Het samenleven met die miljoenen aanhangers van het regime die bloed aan hun handen hebben, zal toch moeilijk of zelfs onmogelijk zijn. Dat leerden we in de Balkan en moeten we nog leren uit de oorlog in Oekraïne.

In dergelijke gevallen is een homogene staat zelfs te verkiezen boven een nieuwe burgeroorlog. Dat betekent niet dat dergelijke staten minder open staan voor migratie, behalve dan voor ‘de vijand’.  

Toen zowel Trump als Netanyahu de bevolking opriepen, hadden ze het over de verschillende volkeren die in Iran leven. Ze beseffen klaarblijkelijk dat dit een rol zal spelen bij de herschikking van de toekomstige staatsorganisatie.

Nadat Groot-Brittannië en Frankrijk “grenzen trokken” in het MO zonder rekening te houden met de lokale bevolking zou dat alvast een vooruitgang zijn. Denk aan de onzinnige pennentrekken van Sykes en Picot hebben later kunstmatige staten in het leven geroepen die nu nog altijd een kruitvat vormen.

Aanleiding of voorkomen van WO III?

Dat de problemen in het MO aanleiding kunnen zijn voor WO III, valt niet uit te sluiten, maar de kans is ook reëel dat door de regimewissel in Iran en andere opborrelende conflicten tot een politieke catharsis leiden en uitmonden is een oplossing voor de strijd om de wereldhegemonie tussen de VS en China: een co-hegemonie met elk een eigen invloedzone. Dan denken we aan Taiwan en een mondiale & financiële rol voor China, afspraken over de verdeling van de energie- en grondstoffenmarkt, het religieus terrorisme en de gewapende conflicten waaronder het Midden Oosten, Oekraïne, Centraal Afrika, … : Utopie?

Waar we moeten voor beducht zijn, is dat het een slijtageslag wordt waarbij de opponenten externe steun krijgen voor een langdurig conflict. Nu de EU door sabotage en zelf opgelegde sancties vakkundig bijna volledig is afgesneden van Russisch olie en gas, zal een energiecrisis wegen op de bereidwilligheid om Oekraïne te blijven steunen en zonder essentiële inlichtingensteun van de VS wordt het militair gezien moeilijker voor Oekraïne om een betere positie te bekomen aan de onderhandelingstafel.

Dat die ‘hoofden’ niet direct veel hoop op beterschap bieden zal wel zijn. Maar wat we tot nog toe lazen en hoorden in de media zal evenmin helpen om klaarheid te brengen over het complexe Midden Oosten. Om dat enigszins te begrijpen kunnen we ook niet zonder een grondig begrip van de islam.

Het bevreemdende is dat iedereen in het Westen het negatieve ziet in de gevoerde strategie, terwijl tegelijk iedereen vindt dat het Ayatollahregime in Iran nefast is voor de eigen bevolking én het terrorisme in de regio én wereldwijd.

Het bevreemdende is dat iedereen in het Westen het negatieve ziet in de gevoerde strategie, terwijl tegelijk iedereen vindt dat het Ayatollahregime in Iran nefast is voor de eigen bevolking én het terrorisme in de regio én wereldwijd.

Geostrategie kan in de hoofden van narcistisch Leiderschap (Trump) en een decennialang door terrorisme geteisterd Israël (Netanyahu)  veel minder ingewikkeld zijn dan de palavers zonder enige hoop op een diplomatieke oplossing.

Dat klinkt niet alleen cynisch, het is het ook. Bedenk echter dat alles wat ons nog te wachten staat ook vroeger reeds gebeurde.

En voor alle duidelijkheid bovenstaande is een analyse van wat er mogelijks speelt in de hoofden van de hoofdacteurs, geen oordeel van de auteur.