Over homeopathie en de Duitse Energiewende

 
 
 
Waarde lezers,

Duitsland heeft één groot probleem dat wij niet hebben in België. Beslissingen worden er uitgevoerd en zo gaat men bij voorbeeld dapper verder met het sluiten van kerncentrales, terwijl de toename van alternatieve energie flink daalt. Dit blijkt uit onderstaande grafiek met de nieuw geïnstalleerde windenergiecapaciteit. Bij ons behoed het onvermogen om te beslissen ons gelukkig ook voor foute beslissingen!
 
 
 
Het is het tevens interessant te weten dat van de noodzakelijk bijkomende 6.400 km hoogspanningsleidingen niet eens tweehonderd kilometer operationeel is, waardoor de grote windparken in de Noordzee onvoldoende renderen.

Maar voor sommigen is dat alles géén groot probleem. Homeopathie daarentegen …
 
 
Homeopathie en dergelijke
 
Margarete Stokowski is een typisch postmoderne vrouw. Ze reduceert alles – tot en met een lekke fietsband – tot ideologie, schuwt geen gespierde ordinaire taal (daarmee zet ze zich als “power woman” in beeld) en boycot boekenwinkels die ook maar iets durven verkopen dat niet haar volledige progressieve instemming heeft. 
 
Ze schrijft regelmatig een column in ‘Der Spiegel’, wat een van de redenen is waarom ik geen abonnement op dat – in andere delen – soms wel interessante weekblad neem. Eigenlijk moet ik haar dankbaar zijn: ze bespaart me geld. Een van haar meer recente meesterwerken draagt de titel: “Ausschlafen als revolutionärer Akt” (Uitslapen als revolutionaire daad). Dat we daar niet eerder opgekomen zijn… Als vroeger adolescenten ‘s morgens niet uit bed geraakten, lag dat aan luiheid of gebrek aan motivatie. Dankzij mevrouw Stokowski weten we nu beter: blijven liggen is geen vorm van karakterzwakte, maar integendeel een dappere revolutionaire daad, een statement van protest tegen de dwingelandij van de kapitalistische maatschappij. Voor mij is dit inzicht jammer genoeg veel te laat gekomen. Ik wende al jong aan vroeg opstaan. Tegenwoordig is dat echter duidelijk nog belangrijker dan vroeger, daar de adolescentie zich steeds verder uitbreidt in de tijd en nu al tot zowat dertig jaar gaat. Merkwaardig genoeg gebeurt dat synchroon met de verlaging van de stemgerechtigde leeftijd. Maar het is niet nodig of zelfs maar wenselijk dat ik alles begrijp.
Onlangs publiceerde ze “Staatlich gefördertes magisches Denken” (Door de overheid ondersteund magisch denken). Hier het artikel.
Dat deed iets met me: “eindelijk gezond verstand” zuchtte ik. Enkel de Noord-Nederlandse uitdrukking “nou breekt me de klomp” beschrijft enigermate hoe dat bij mij aankwam. Ik dacht namelijk dat ze het over het Duitse “Klimaatplan” en de “Energiewende” had. Om die hersenschimmen te doen werken is namelijk een royale portie magie nodig. Ik meen dat zelfs Harry Potter hiervoor gepast zou hebben. Maar mis: ze bedoelde homeopathie. Misschien vergist ze zich hier wel van onderwerp…

Homeopathie is inderdaad geen ‘evidence based’ geneeskunde, wat betekent dat we niet wetenschappelijk kunnen aantonen of en hoe het werkt. 
 
 
Het was een idee van de Duitse arts Dr. Samuel Hahnemann die op het einde van de 18de eeuw werkte. Geneeskunde was in die tijd nog altijd een vrij primitieve aangelegenheid. Ze was verregaand blijven stilstaan bij de kennis van de Grieks-Romeinse arts Galenus die alles herleidde tot de “lichaamssappen”. Buiten aderlating, laxatieven, diuretica, braakmiddelen en wat indrukwekkend gebrabbeld potjeslatijn zat er niet veel behandeling in.
 
De chirurgijns, die geen academische opleiding hadden en hun ervaring meestal op de slagvelden opdeden, presteerden duidelijk beter, maar kregen daarvoor – raar genoeg – geen sociale erkenning.

Hahnemann werd als jonge arts naar een dorp gestuurd waar schrijnende toestanden heersten. Veel mensen hadden er, door de mijnbouw, zware kopervergiftigingen opgedaan. Hahnemann trok zich het lot van die mensen echt aan. Hij meende te observeren dat de symptomen die daar optraden, ook als ze zich voordeden omwille van een andere oorzaak dan kopervergiftiging, met kleine hoeveelheden koper behandeld konden worden. Hahnemann zocht uiteraard naar een verklaring. Hij dacht dat het lichaam over interne afweerkrachten tegen iedere aandoening beschikte. Het komt er dus op aan die afweerkrachten tot activiteit te stimuleren. Hij ontwikkelde daarover een hele theorie rond het principe „Similia similibus curentur“ (gelijkende worden door gelijkende genezen) die onder andere tot een systeem van verdunningen leidde.
 
Nu blijkt dat in de meest extreme verdunningen waarschijnlijk helemaal niets meer zit. Om dat te kunnen zien moet men enkele dingen weten. Men moet weten dat in een gegeven hoeveelheid substantie een bepaald aantal moleculen zitten. Dat wist Hahnemann, geboren 1755 niet, want het werd ontdekt door Amedeo Avogadro, geboren 1776.

Sommige critici van de homeopathie, waarvan velen iets meer onderlegd zijn dan de sociologe Stokowski, gebruiken dat nu als argument om de hele homeopathie onderuit te halen. Ik vind dat een beetje flauw. Pas in 1856 werden de conclusies van Avogadro door de Duitse chemicus Ostwald in een boek beschreven. Het heeft tot 1909 geduurd voor het “getal van Avogadro” (6,02. 10 EXP 23), dat is dus het aantal moleculen in een mol (aantal gram gelijk aan het moleculair gewicht) van gelijk welke stof, min of meer nauwkeurig kon bepaald worden.

Maar de aanhangers van de homeopathie hebben de critici ook flink geholpen. Hahnemann zag zijn therapie holistisch: ze richt zich op de gehele mens. Hahnemann stelde dat het de opdracht van de arts is “de mens gezond te maken” en niet “de ziekte uit te drijven” zoals men tot dan toe dacht. Daardoor is homeopathie verweven met een filosofie, die – niet bij Hahnemann, maar wel bij zijn volgelingen – bij wijlen religieuze trekken aanneemt. Zo kon het dan gebeuren dat de kritiek dat er bij de hoogste verdunningen geen actieve substantie meer is werd beantwoord met de bewering dat de ‘aura’ van het molecule nog altijd aanwezig is in het oplosmiddel. Nu ja…

Hier zien we een merkwaardig fenomeen opduiken. Wordt een idee vervolgd omdat het fanatiek religieus wordt uitgedragen of wordt het fanatiek religieus door de vervolging? Waarschijnlijk beide. We hebben het hier weer over een van die rare kringprocessen die ons overal schijnen te omgeven.

Homeopathie werd van in het begin vervolgd. In 1819 bereikten conservatieve ambtenaren van het gezondheidswezen dat de Habsburger keizer Franz I – tegen zijn zin omdat zijn generaals meenden met homeopathie resultaten tegen cholera geboekt te hebben– een verbod uitvaardigde. De bevolking van Wenen was – en is – dol op verboden die ze dan met groot enthousiasme aan haar laars lapt. Homeopathie werd daardoor dus net populair in Wenen. Het werd “chique”.
De controverse tussen voor- en tegenstanders kan niet tot een oplossing leiden: beide kampen overtreffen elkaar in onredelijkheid. Maar sommige mensen vinden baat bij homeopathie. In de moderne tijd werd uiteraard getracht door metingen uitsluitsel te krijgen. Die metingen (klinische testreeksen) tonen dat inderdaad bij ongeveer 20% van de patiënten beterschap aangetoond kan worden. Dat is echter ongeveer het zogenaamd ‘placebo’ effect. Bij testreeksen krijgen een aantal patiënten, zonder dat ze dat weten, helemaal niets toegediend, en toch worden daarvan ongeveer 20% beter. Er zijn wel een aantal moderne geneesmiddelen die ook niet veel beter scoren. En men kan daaruit ook afleiden: “Zie je wel, je moet niet de ziekte maar de gehele mens behandelen”. Dat alles lijkt eerder Hahnemanns theorie te bevestigen. Dus blijft de strijd onbeslist: het nut van homeopathie is onbewezen en het is ook niet mogelijk te bewijzen dat er geen nut is.

Blijft nog de vraag of homeopathie gevaarlijk kan zijn.
Uiteraard zijn er neveneffecten en er gebeuren ook wel eens ongevallen, maar relatief duidelijk minder dan met conventionele geneesmiddelen. Er bestaat alleszins het risico dat een zieke alles op homeopathie inzet, en ondertussen bekende effectieve moderne therapie links laat liggen. Moet de overheid haar burgers daartegen niet beschermen? Mijn antwoord is duidelijk: de overheid mag mij niet tegen mijn eigen – veronderstelde - domheid in bescherming willen nemen. Paulus van Tarsus zegde ooit dat van geloof, hoop en liefde, de liefde de belangrijkste is. Zo denk ik dat onder Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid altijd de vrijheid primeert. Dat is uiteraard slechts een persoonlijke voorkeur. Velen kiezen vandaag voor de gelijkheid. Indien u wenst de overheid toe te staan u als onmondige idioot te behandelen in naam van de gelijkheid heb ik geen enkel recht om dat te willen beletten of zelfs maar af te keuren… zolang u mij niet wilt dwingen dat ook voor mezelf te aanvaarden.

Geloof ik nu in homeopathie? Ik meen van niet. Geloven is waarschijnlijk ook niet het juiste woord. Geloof heeft maar heel weinig met de waarheidswaarde van een bewering te maken en veel meer met persoonlijk engagement: dat maakt de discussie zo moeilijk.
 
Als ik in iets geloof is het bijna onbelangrijk of het waar is. Het punt is dat ik het omhels, me ervoor engageer, bereid ben er moeite, in sommige gevallen zelfs heel mijn leven in te investeren. Dat is niet zo mijn ding. Ik observeer, meet, redeneer. En dat allemaal met de empathie van de gemiddelde baksteen. Ik denk dus in de categorieën “ik weet” en “ik weet niet”. Homeopathie valt eenduidig in de laatste.

Mevrouw Stokowski houdt zich met alles wat we tot hiertoe over homeopathie verteld hebben eigenlijk niet echt bezig. Haar steen des aanstoots is dat de boze kapitalisten, deze keer in de vorm van apothekers en farmaceutische ondernemingen, aan homeopathie geld verdienen dat door de ziekenfondsen – dus door ons allemaal – wordt opgehoest. Ze heeft wel gevonden dat 87% van alle homeopathische middelen volledig door de verbruikers wordt betaald. Maar de 13% die voorgeschreven en door de ziekenfondsen worden vergoed kosten de maatschappij 100 miljoen euro, ofte 1,25 € per Duitser per jaar. Nu ja…dat gaat ook de armste niet echt voelen. Desondanks heeft mevrouw Stokowski gelijk als ze zegt dat dit geld ook voor andere dingen gebruikt zou kunnen worden.

We hebben al gezegd dat mevrouw Stokowski zich misschien van onderwerp vergist. Nog onlangs blokletterde Die Welt: „Große Koalition will 40 Milliarden Euro für Klimaschutz ausgeben.“ (De regering wil 40 miljard euro voor klimaatbescherming uitgeven). Ik wil me niet mengen in de wilde speculaties rond de totale kosten voor “Energiewende” en “Klimatplan” maar me houden aan één klein facetje: de kosten voor elektrische stroom. Sinds het begin van de Energiewende betaalt de gemiddelde Duitser per jaar 628 € meer voor zijn stroomfactuur. Dat is iets meer dan 50 miljard € per jaar voor Duitsland. Vergelijk dat even met de resp. 1,25 € en 100 miljoen € voor homeopathie. We moeten het hier ook nog even over Jürgen Trittin hebben, het vroegere boegbeeld van de groenen en evenmin als mevrouw Stokowski op zijn mondje gevallen. Hij was het die de Duitsers verzekerde dat de Energiewende niet meer zou kosten dan één balletje ijs per jaar. Voor homeopathie zou dat ongeveer geklopt hebben…
We kunnen de vergelijking nog verder trekken. In beide gevallen ontstond de gedachte bij een uitzonderlijk begaafde en geëngageerde onderzoeker. Ook de klimaathysterie is gebaseerd op een innovatief idee dat er – oppervlakkig – uitermate plausibel uitziet. Het enig verschil is dat Arrhenius nog tijdens zijn leven – nadat hij het door Jonas Ångström opgemeten absorptiespectrum van waterdamp zag – zelf merkte dat er iets fundamenteel mis was met zijn hypothese. Beide ideeën ontwikkelden zich tot een pseudoreligie, maar de klimaatkerk is veel radicaler en onverdraagzamer. Ik heb het ook nog nooit meegemaakt dat homeopathie-aanhangers mij wilden dwingen heel mijn leven te veranderen omwille van hun overtuiging. De klimaatkerk daarentegen noemt me al een misdadiger als ik enkel hun redeneringen in vraag stel.

Maar het blijft een feit dat we kunnen bewijzen dat niet enkel de redeneringen van de klimaatalarmisten fout zijn, maar ook dat hun dure remedies contraproductief zijn en het probleem, vooropgesteld dat er echt een zou zijn, nog verergeren. Vooral bij de nevenwerkingen zijn er enorme verschillen. Bij een gedwongen doorzetten van homeopathie denk ik wel dat hierdoor een vermindering van de levensverwachting zou ontstaan. Maar als de klimaatpartij het volledig voor het zeggen krijgt, zal ze onze beschaving en maatschappij totaal ruïneren. Dan gaat de levensverwachting terug tot dat wat ze bij de jagers-verzamelaars was: ongeveer dertig jaar.

Waarom richt mevrouw Stokowski dan haar pijlen op de homeopathie, en niet op de veel meer voor de hand liggende klimaathysterie? Wel, als rechtgeaarde welmenende progressieve is ze uiteraard ex officio presbyter in de klimaatkerk. Die is dus sacrosanct.
Dat verklaart nog altijd niet waarom nu precies homeopathie het doelwit moet zijn. Wel, ook dat is eigenlijk simpel. Homeopathie is ook een religie, “sort of”. En de klimaatgod is een wrede, jaloerse pre-abrahamitische god. Zijn opperste gebod is: “Gij zult naast mij geen andere goden hebben, en naast Greta Thunberg ook geen andere profeet (en al zeker die Hahnemann niet)”.

Ingewikkelder dan dat is het niet.
 
 
 
             Pjotr's Dwarsliggers