Beknopte Geschiedenis van de Palestijnse Kwestie

DALLE judeaEssay door Jean Bauweraerts ir

Kolonel-vlieger Jean Bauweraerts was commandant van de 10 Wing Tac (Kleine Brogel) van 1985 tot 1989.

De Oorsprong en de Diaspora

Uit de nevelen van de tijd – waarbij de bijbel niet altijd als historische werkelijkheid mag worden genomen – komt tevoorschijn dat de Joden zich in het oude Kanaän vestigden en daar de Filistijnen als buren hadden. Ze deelden zich op in 2 staten waarbij het noordelijke Israël door de Assyriërs werd ingenomen in 721 v.C.

Het grotere Judea ging ten onder in 586 v.C. waarbij Babylonië de oude tempel van Salomon vernietigde en de intelligentsia in ballingschap stuurde.

Hier ligt eigenlijk de oorsprong van de diaspora.

Na bezetting door de Perzen en later Macedonië (Alexander de Grote) herrees een Joodse staat in 142 v.C. Vanaf 63 v.C. werd dat de Romeinse provincie Judea.

Tussen 66 en 70 was er een langdurige opstand tegen Rome waarbij de heropgebouwde tempel werd vernietigd met een nieuwe uittocht tot gevolg, vooral richting Anatolië en Centraal Azië.

Na de grote opstand in 135 waarbij de Joden zich verenigden rond een nieuwe ‘Messias’ kwam de genadeslag en een grote gedwongen uittocht vooral richting Noord Afrika omdat de Romeinen na deze zware en bloedige opstand, waarbij ze bijna het onderspit dolven, komaf wilden maken de Joden. Ze hernoemden op de Provincie Judea naar Palestina, verwijzend naar de oude Filistijnen.

Hier verschijnt voor de eerste keer de naam Palestina.

Zeer snel na het ontstaan van de islam werd ook het gebied Palestina door de moslims veroverd, geïslamiseerd en gearabiseerd. Niet vergeten dat het machtscentrum en Omajjadenkalifaat van de vroege islam in het nabije Damascus was gevestigd. Op de plaats van de tempels, de Tempelberg wordt al zeer snel de Al Aqsa moskee opgericht. Jeruzalem is immers naast Mekka en Medina een heilige plaats omdat Mohammed op een nacht via een ladder naar de hemel zou zijn geklommen en daar met een gevleugeld paard naar Jeruzalem en de Tempelberg is getrokken.

Men kan dus zeggen dat er nooit een Palestijnse staat of een Palestijns volk is geweest. Palestijnen zijn gewoon Arabieren die toevallig in wat nu Palestina is wonen en er hun thuis hebben.

Merkwaardig genoeg hebben de Joden in hun steeds geografisch uitbreidende diaspora hun culturele en religieuze eenheid (in verscheidenheid) weten te behouden en hebben ze zich als één volk beschouwd. Vanaf de 16e eeuw al hebben ze zich bv ook in Amerika gevestigd wat verklaart waarom New York nu een ‘Joodse’ stad is.

Door de eeuwen heen zijn deze Joden in een dominante christelijke wereld als minderheden met toch afwijkende gewoontes gezien als moordenaars van Christus en altijd op zijn minst als wat we nu racistisch zouden noemen behandeld. Minder rechten, wantrouwen, haat, periodische vervolging, altijd gereed om op de loop te gaan, wat ook – mede ook als gevolg van vele beroepsgeboden – hun interesse voor geldhandel en diamant tot gevolg had: bij een snelle vlucht kon hun kapitaal mee.

In de islamwereld verging het de diaspora dikwijls relatief beter. Ze leefden daar immers in de dar al islam, het huis van de vrede, daar waar de islam baas is en de vrede verzekerd op voorwaarde dat de niet moslims zich volledig onderwerpen. Ze krijgen dan het statuut van ‘dhimmi’ dat is voorbehouden aan de mensen van ‘het Boek’ (de Bijbel). Je moet maar eens klikken op deze link “het Pact van Omar” om er meer over te weten. Natuurlijk was het daar ook niet altijd peis en vree want zowel in de Koran als in de Sunna (Hadith) staan over de Joden en de Christenen niet mis te verstane passages die te gepasten tijde ook wel eens zullen boven gehaald zijn. Ook in de Arabische wereld zijn er tot begin 20e eeuw grote pogroms geweest van Marokko tot Irak tegen de toenmalige grote Joodse aanwezigheden daar. Je kan daar nu nog Joodse kwartieren vinden - getto’s – maar Joden zal je er niet meer vinden.

Voorspel

Op het einde van de 19de eeuw waren er in Oost-Europa en vooral in Rusland zeer hevige en erg gewelddadige pogroms. Maar ook bij ons was er beroering, denk maar aan de zaak Dreyfus in Frankrijk.

Nu waren er al van in de 16de eeuw vage stemmen die af en toe de kop opstaken om de Joden ‘ergens’ naar toe te sturen en dan kwam ook de notie van het beloofde land naar boven.

De 19de eeuw was ook de eeuw waarin het ideaal van de natiestaat hoogtij vierde en zo kwam het idee om de Joden ‘ergens’ een plaats te geven om te ontsnappen aan de pogroms.

In 1896 publiceerde Theodor Hertzl, een Joods Hongaar uit het toenmalige Oostenrijk-Hongarije ‘Der Judenstaat’ en dat was de geboorte van het zionisme: streven naar de oprichting van een ‘Joods tehuis’. Eerst werd nog vluchtig gedacht aan Oeganda of Argentinië maar al snel kwam natuurlijk ‘het beloofde land’ in het vizier.

Hertzl kon middels grote congressen het zionisme onder de aandacht te brengen.  Hij zou sterven in de eerste jaren van de 20ste eeuw en werd opgevolgd door Weizmann, latere president van Israël, en die wist ook politieke interesse te scoren in het Verenigd Koninkrijk waar hij in de hoogste politieke kringen toegang had en een aantal diep christelijke politici met de Bijbel in de hand wel wat in het idee begonnen te zien. De Engelsen waren in die tijd de grootste wereldmacht.

En zo begonnen de Joden zeer langzaam binnen te druppelen in ‘het beloofde land’. Anekdotisch, maar toch interessant: bij de eerste Joden die toekwamen en die grond kochten waren ook al Arabische Joden, ook op zoek naar een betere toekomst.

De eerste wereldoorlog

De Ottomanen, die sinds de 16e eeuw gans het Midden-Oosten bestuurden, kiezen om een aantal redenen de kant van Duitsland en vinden zo de Triple Entente, Groot Brittannië, Frankrijk en Rusland op hun weg. De Russen hebben weinig rechtstreekse belangen in de regio maar vooral voor de Engelsen is de streek van strategisch belang. Men weet al dat er olie in de grond zit en het nabij gelegen Suez kanaal is een levensader op de weg naar Indië. Ook Frankrijk is diplomatiek actief en is beschermer van de grote christelijke minderheid die op en rond Mount Libanon woont.

Vanaf hier volgen een aantal dramatische ontwikkelingen zich op die onvermijdelijk later de lont in het kruitvat zullen steken.

De hoge commissaris van de VK in Egypte, Mac Mahon begint midden 1915 een briefwisseling, die zal duren tot begin 1916, met Hoessein, de sjarief van Mekka.  De sjarief is de beschermer van de heilige plaatsen en als zodanig de emir van de gelovigen in Groot-Arabië dat ook gedeeltelijk onder de Ottomaanse heerschappij staat.
De bedoeling is de Arabieren in opstand te krijgen tegen de Ottomanen. Dit was zeer belangrijk omdat deze laatsten opriepen tot de heilige oorlog tegen de ongelovigen.
Met de hulp van de Arabieren zal Generaal Allenby Jeruzalem en Akaba innemen in 1917. De film Lawrence of Arabia vertelt dat hele strijdverhaal, met inbegrip van een aantal Arabische leiders die we later nog zullen tegen komen.

Maar als tegenprestatie beloofden de Engelsen dat de Arabieren hun zelfstandigheid zouden krijgen. Uiteindelijk zou de sjarief alleen koning worden van de bevrijde Hidjaz, het westen van Arabië, tijdens de laatste oorlogsjaren.

In 1916 komt er ook een tweede overeenkomst tussen de Fransen en de Engelsen om de buit na de oorlog te verdelen, het Sykes-Picot verdrag. De Fransen zouden het noorden van het Midden Oosten toegewezen krijgen en de Engelsen het zuidelijk deel. De Fransen wilden wat nu Libanon en Syrië is, de Engelsen Palestina en Irak. We missen hier het huidige Jordanië, maar dat was toen deel van de streek Palestina.

In 1917 komt dan de beruchte Balfour declaration waarbij de Engelsen toezeggen aan Rotschild dat na de oorlog de Joden in Palestina een Joods tehuis zouden toegewezen krijgen, zonder evenwel de rechten van de bestaande bevolking aan te tasten.

Drie bijzonder tegenstrijdige overeenkomsten die onmogelijk kunnen worden nagekomen en die de gemoederen heel hoog zullen doen oplopen bij de betrokken partijen, in het bijzonder bij de Arabieren.

Na de eerste wereldoorlog

11 november 1918 betekende dan wel het einde van de eerste wereldoorlog maar niets is minder waar in het Midden Oosten.

Om te beginnen laaiden weldra de gevechten tussen Ottomanen, Fransen en Engelsen weer fel op. De Ottomanen kregen immers enkel de controle over een rompstaat rond Ankara en kwamen daartegen in opstand. Dit zal leiden tot de opkomst van Mustafa Kemal Ataturk en de geboorte van het huidige Turkije waarbij ook uiteindelijk grote volksverhuizingen tussen Griekenland en West Turkije zouden plaatsgrijpen.

De verdragen van Versailles, Sèvres, Lausanne en de verklaring van San Remo zullen grote gevolgen hebben op het huidige conflict in Palestina en meer algemeen – en erger – tot de onstabiele situatie in het ganse Midden Oosten tot de dag van vandaag. De Verenigde Staten zullen uiteindelijk niet toetreden tot de Volkerenbond, opgericht in het verdrag van Versailles, en zo zal de gematigde stem van president Wilson niet meer te horen zijn in de latere verdragen. Hierdoor kregen de Britten en de Fransen een vrijere hand in de verdeling van de invloedssferen.  In San Remo werd de Balfour Declaration opgenomen in de slotresolutie. Deze slotresolutie wordt dan in 1922 bekrachtigd door de Volkerenbond. En hier kan je een juridisch bindende resolutie vinden die de oprichting van een Joodse staat in Palestina, aan beide zijden van de Jordaan, aankondigt. Deze – wat vergeten – resolutie is juridisch veel krachtiger dan de latere niet bindende resolutie van de Verenigde Naties van 1947 over de verdeling in een Joodse en Palestijnse staat.

Als gevolg werden, zonder de Arabieren te raadplegen en bekrachtigd door de intussen opgerichte Volkerenbond, de Sykes-Picot overeenkomst en de Balfour declaration uitgevoerd. Frankrijk kreeg Syrië – dat ook het huidige Libanon omvatte – als mandaatgebied terwijl de Engelsen Palestina (dat ook het huidige Jordanië omvatte) en Mesopotamië (het huidige Irak) in de schoot geworpen kregen. Het mandaat zou uitgevoerd worden met inachtname van de rechten van de niet-Joodse gemeenschap in het mandaatgebied Palestina. De grenzen tussen de Franse en Engelse gebieden werden niet nauwkeurig afgebakend.

Dit ging niet zonder slag of stoot omdat het panarabisme ondertussen al stevig wortel had geschoten. In Syrië braken eerst onlusten en uiteindelijk een opstand uit. Niet vergeten dat voor vele Arabieren groot-Syrië, naast Libanon, ook Palestina omvatte. Ook hadden de Arabieren door hun inzet in wereldoorlog I ook de beschikking over een eigen bewapende troepenmacht gekregen.

Dat zat zo: Frankrijk was erg verzwakt na 1918 en de Engelsen waren de dominante kracht in het Midden Oosten. Het Franse mandaat was gesplitst in verschillende zones met in het westen Libanon. Dat gebied, of juister het meer christelijke deel op en rond Mount Libanon, had onder de Ottomanen, op aandringen van Frankrijk rond 1860, al een speciaal statuut omdat het toen al een onrustig gebied was bevolkt door zo verschillende bevolkingsgroepen als Grieks orthodoxe Christenen, Maronieten, Druzen, Soennieten en Sjiieten. De Fransen wensten hier, onder klerikale druk, een meer christelijk gebied en zo mogelijk eerder ook Franstalig van te maken. Over de rest van het gebied kreeg Faisal, de man die de leider was van de Arabische troepen die mee Jeruzalem hadden bevrijd en zoon was van groot moefti Hoessein, zekere bevoegdheden. Dit was een doekje voor het bloeden waarmee de Britten toch iets van de Mac Mahon-Hoessein akkoorden wensten uit te voeren.

De onrust bleef duren, de pan-Arabische  geest bleef uit de fles en er werd over en weer gevochten tussen verschillende fracties. Begin 1920 riep Faisal zichzelf uit tot koning van Libanon, Syrië en (groot) Palestina. Dat was een stap te ver en de Britten, samen met wat Fransen, rukten op naar Damascus en Faisal werd verdreven.

In de marge werd ook de Bekavallei bij Libanon gevoegd in het zuiden en de gevolgen zien we nog vandaag, het fragiele evenwicht in bevolking werd doorbroken met een grotere sjiitische aanwezigheid en met de veel latere aanwezigheid van Hezbollah die daar nu haar machtsbasis heeft en een sterke ‘staat’ binnen de staat Libanon is geworden.

Met het debacle in Syrië stond Hoessein terug met lege handen. Maar geen nood, ondertussen hadden de Engelsen beslist de inwijking van Joden te beperken tot het gebied ten westen van de Jordaan. Mesopotamië – nu Irak - vormde een elegante oplossing om zoon Faisal alsnog tot koning van Irak te benoemen. Hij zou later getuigen dat hij wel koning was over Irak maar dat er geen Irakezen waren, alleen elkaar bevechtende fracties. En ook dat speelt momenteel nog altijd zijn rol in de wereldpolitiek. Met de feitelijke opdeling van Palestina openden zich ook perspectieven voor de jongere zoon van Hoessein Abdullah die met een pennentrek koning werd van de nieuwe staat Transjordanië, gelegen in Palestina ‘over de Jordaan’. Dat was 80% van Palestina dat gegeven werd aan en groep bewapende Hasjemieten die geen enkele connectie hadden met Palestina. Met de beslissing de Joodse inwijking te beperken tot het westen van de Jordaan, kwam dat stuk land vrij. Dit was zeer tegen de zin van de plaatselijke bevolking en Abdullah zou later vermoord worden in de Al Aqsa moskee op de Tempelberg. Had Palestina één geheel gebleven was er meer dan genoeg ruimte geweest voor iedereen en waren de latere problemen misschien vermeden.

En zo kunnen we eindelijk spreken over Palestina in de zin zoals we het nu kennen.

Even terzijde, Hoessein, Faisal en Abdullah waren Hasjemieten, van prestigieuze afkomst omdat de stam zou terug gaan tot Mohammed. Ze hadden het die dagen hard te verduren want Abdoel Aziz al Saoed was bezig de Hidjaz, het westelijk deel van wat nu Saoedi Arabië is onder controle te krijgen, ten nadele van de groot moefti Hoessein die daar heerste.  De Hasjemieten zouden totaal het onderspit delven maar dus ‘herrijzen’ in Transjordanië en Irak door de goodwill van de Britten en met dank aan de Mac Mahon briefwisseling en de gewapende macht die ze toen vormden. Zo is het gegaan. Cynische politiek. Momenteel heersen de Hasjemieten nog altijd over Jordanië.

Palestina tussen de twee Wereldoorlogen

We kunnen nu eindelijk de blik richten op Palestina en zijn in hoofdzaak Arabische bevolking.

Er is altijd een kleine Joodse gemeenschap gebleven in Palestina. Maar met de geboorte van het zionisme begint er langzaam een kleine stroom van kolonisten toe te komen zoals al gezegd. De gronden in Palestina waren over het algemeen niet in Arabische eigendom maar hoorden toe aan rijke Ottomanen in het verre Istanboel. Met eigen geld of met geld opgebracht door de zionistische beweging kochten die mensen gronden van de Turkse eigenaars. En ze begonnen zich al zeer snel efficiënt te organiseren. Een groot gedeelte van de grond, weinig vruchtbaar, woestijnachtig en onbewoond, was ook van ‘niemand’ wanneer we de rondtrekkende Bedoeïen buiten beschouwing laten. De gronden in eigendom waren privé bezit en konden niet worden toegeschreven aan een entiteit, staatkundig of andere. Het land was voor een stuk leeg.

We moeten ook niet overdrijven, de immigratie ging eerst niet zeer snel. Geschat wordt dat er in 1923 7.000 Joden aanwezig waren, een getal dat zou oplopen tot 60.000 in 1935.

De pan-Arabische onlusten uitten zich de eerste jaren dan ook eerder tegen de Britse bezetter. Naarmate de Joodse aanwezigheid groeide, kwamen natuurlijk ook de Joden in het vizier.

In 1936 kwam er dan ook een grote opstand gericht tegen het Britse bestuur en de Joodse aanwezigheid. Deze opstand, waarbij de Joden aan de kant van de Britten stonden, werd pas in 1939 zeer bloedig neergeslagen.

De Joden waren toen al zeer goed georganiseerd met een eigen proto-regering, een eigen leger of beter de paramilitaire organisatie Haganah die op haar beurt een afsplitsing was van de Joodse terreurorganisatie Irgun, eigen industrie, en eigen elektriciteitsproductie. Het waren ook geen lieverdjes in een gevecht om zich als kleine groeiende gemeenschap overeind te houden in de grote Arabische massa.

In die jaren kwam er natuurlijk, onder druk van het Nazisme, een grote versnelling in de immigratie. Onder druk van deze migratie, de Arabische tegenstand en de uitbreidende onlusten waarbij iedereen tegen iedereen vocht, drongen maatregelen zich op.

De Britse commissie Peel kwam dan met een rapport waarbij volgende voorstellen werden gedaan om de toestand te stabiliseren.

De immigratie wordt beperkt

Landaankopen door Joden worden verboden.

Het Britse mandaat over Palestina wordt opgeheven en het gebied wordt verdeeld in twee delen. Het ene deel wordt bij Transjordanië gevoegd en op het andere deel komt een Joodse staat.

De heilige plaatsen Jeruzalem en Bethlehem komen onder internationaal bestuur.

En zo komt voor de eerste keer een tweestatenoplossing op tafel.

De Britten hadden er in het licht van de dreigende wereldoorlog II natuurlijk alle belang bij de Arabische wereld gunstig te stemmen. In 1938 werd in het straatarme Saoedi Arabië bijvoorbeeld olie ontdekt. En van de steun van de Joden waren ze door het nazisme uiteraard al sterk verzekerd.

De situatie dreigt nu ook snel onhoudbaar te worden. In 1940 zijn er al 450.000 Joden in Palestina, een verzevenvoudiging op 5 jaar tijd.

Na de tweede Wereldoorlog

De wereld is sterk veranderd.

In Oost-Europa schuiven onder druk van de eisen van Stalin de grenzen op. Hij pikt het stuk van Polen in dat hij in 1939 had bezet. Polen schuift op naar het westen en krijgt een stuk van Duitsland. Maar ook de betrokken bevolking moet verhuizen. Breslau wordt Wroclaw, Lemberg wordt Lvov of (in het Pools Lviv). Dit brengt een omvolking van 8.000.000 mensen mee.

Nooit zijn hier vluchtelingenkampen aan te pas gekomen, de betrokken staten namen geruisloos de ontheemde burgers op, ook al bleven die ontheemden jaren lang mokken en dromen van  een terugkeer, maar ze werden tenminste overal als gelijkwaardige burgers behandeld.

Evenzo, bij het uiteen vallen van Brits-Indië in West-Pakistan (nu Pakistan), Indië en Oost-Pakistan (nu Bangladesh) in 1947 kwam een vaak gedwongen vluchtelingenstroom van enkele miljoenen mensen op gang zonder ‘eeuwige’ vluchtelingenproblemen te stellen.

We mogen ook niet vergeten dat er meer Joden zijn vertrokken – dikwijls ook gevlucht – uit de eertijds bloeiende diaspora in de Arabische landen – van Marokko tot Irak na 1948 wegens algemene vijandigheid over het bestaan van Israël dan er Arabieren zijn vertrokken uit Palestina. Toch heeft niemand ooit ‘vluchtelingenkampen’ opgemerkt in Israël.

Natuurlijk heeft dit niets met Palestina te maken maar het toont aan hoe het ook kan en we kunnen dus ook de vraag stellen waarom het, met wat in Palestina staat te gebeuren, anders is gelopen en waarom de ganse Arabische wereld nooit iets heeft gedaan voor de Arabische vluchtelingen.

Ook door de holocaust is alles anders gelopen en er komt in het westen een enorme goodwill voor de Joden. De inwijking in Palestina is nog steeds erg beperkt maar de druk op de Britten neemt geweldig toe en de beelden van het schip Exodus dat toegang geweigerd wordt tot Palestina schokken de wereld.

Er moest iets gebeuren en de Britten brengen de kwestie naar de pas opgerichte Verenigde Naties die toen nog maar een goede 20 landen telden. Ze kondigen een einde aan van hun mandaat in Palestina. In november 1947 keuren de Verenigde Naties een niet bindende resolutie goed die de facto ongeveer het verdelingsplan van Peel volgt met de oprichting van een Joodse en een Palestijnse staat na het beëindigen van het Britse mandaat. De Joden aanvaarden het voorstel maar de Arabieren voelen zich eens te meer verraden en weigeren.

Onmiddellijk breken opstanden uit bij de Arabieren – we kunnen ze nu ook Palestijnen noemen voor zo ver ze in Palestina wonen – maar de Joden zijn te goed georganiseerd en nemen de overhand. De Engelsen zijn wat blij hun mandaat te kunnen beëindigen. De Britten stoppen het mandaat op 14 mei 1948 en in de nacht van 14 op 15 maart zal Ben Goerion eenzijdig de staat Israël uitroepen. De staat wordt onmiddellijk erkend door de VS en de Sovjet Unie.

Zoals aangekondigd vallen diezelfde dag alle Arabische buurlanden, Egypte, Trans-Jordanië, Syrië, Libanon alsook Irak de nieuwe staat aan. Op dat moment zijn al ongeveer 250.000 Palestijnen gevlucht of verdreven door de voortdurende gevechten tussen Joden en Palestijnen.

Israël komt zegevierend uit het conflict, bevestigt zijn onafhankelijkheid en verovert een aantal gebieden die waren toegewezen aan de Palestijnen.

De nakba voor de Palestijnen is een feit. Ruim 700.000 Palestijnen vluchten voor het geweld en/of worden verdreven. Maar naar waar moeten ze vluchten? Want er gebeuren toch een aantal rare zaken.

De Arabische Liga had, in antwoord op de onafhankelijkheidsverklaring van Israël, een Palestijnse regering opgericht maar die wordt niet erkend door Transjordanië. Meer nog, Transjordanië zal snel de Westelijk Jordaanoever (West Bank) annexeren en van naam veranderen in Jordanië. De Palestijnse vluchtelingen zullen in de West Bank blijven, zelfs in het eigen historische Palestina dat Transjordanië eigenlijk is.

Egypte heeft Gaza ingenomen en zal daar het gezag uitoefenen maar de vluchtelingen komen Egypte niet in. Zo ook in de andere buurlanden. En zo ontstaat een geweldig vluchtelingenprobleem van stateloze mensen. De Arabieren hadden geruisloos, net als in Europa maar dan hier op een tienmaal kleinere schaal, de eigen mensen kunnen opnemen. Dat is nooit gebeurd, en meer dan lippendienst hebben de Arabieren nooit iets kunnen verwachten van hun Arabische broeders en bestaan de ‘kampen’, ondertussen heuse steden geworden, nog altijd worden die mensen, voor een stuk met Europese en VN-steun, geholpen terwijl we met lede ogen zien dat de terroristische strijdorganisaties ruimschoots financieel aan hun trekken komen, zowel met Arabisch als met Iraans geld.

Het gaat dus niet om Palestijnse mensen, het gaat om Palestijnse grond. En hier past even een uitstap naar de islamdoctrine. De umma – de geloofsgemeenschap – verdeelt de wereld in 2 delen. De ‘dar al harb’, het huis van de oorlog waar de islam nog niet heerst en de ‘dar al islam’, het huis van de vrede, waar de islam heerst. Dit is geen theorie uit het verleden maar ze is springlevend. Onze goede vriend Osama bin Laden had het in zijn speeches regelmatig over Al Andalus dat ooit behoorde tot de dar al islam en naar daar moet terugkeren.

Ik ben zeker dat dit, naast veel opportunisme, bij de hardliners in het oosten heeft meegespeeld om de Palestijnen aan de grenzen te houden omdat het toch maar voor even zou zijn.

In 1956 annexeert de Egyptische president Nasser het Suez kanaal waarbij de Fransen en Engelsen met de hulp van Israël militair ingrijpen. Nasser leidt een militaire nederlaag maar een politieke overwinning omdat president Eisenhower een einde aan de vijandelijkheden maakt en Suez in handen van Egypte blijft. De pan-Arabische gevoelens laaien weer hoog op en Syrië en Egypte vormen eventjes een Verenigde Arabische republiek.

Yasser Arafat richt in1959 de Fatha, militaire arm, en 1964 de PLO, Palestijnse bevrijdingsorganisatie en politieke arm op die vanuit de West Bank/Jordanië aanslagen zal plegen op Israël. Het doel is de vernietiging van de Joodse staat.

In 1967 stuurt Nasser aan op een oorlog met Israël door de golf van Akaba/Eilat af te sluiten. Israël reageert en in een verbazingwekkende 6 dagen vernietigt Israël de legers van de buurlanden en neemt de West Bank en Gaza in, maar ook de Golanhoogte ten koste van Syrië en ook de Sinaïwoestijn ten koste van Egypte. Ook Oost-Jeruzalem wordt geannexeerd.

In de nasleep van deze oorlog komt de resolutie 242 van de UNO tot stand: Israël moet zich terugtrekken uit al de bezette gebieden in ruil voor erkenning van de staat Israël.

In 1973 volgt dan de Yom Kipoeroorlog waarbij vooral Egypte en ook Syrië de Israëli’s eerst in het nauw drijven maar daarna dankzij massale US steun dan toch verslagen worden. Het was evenwel kantje boordje voor Israël. En ook dat moeten we voor ogen houden. De verdediging van Israël, dat op zijn smalste punt nauwelijks 20 km breed is vanaf de West bank is een nachtmerrie, te meer omdat Israël zich geen enkele nederlaag kan permitteren.

Er zijn nu al 2 vernietigingsoorlogen gevoerd met als doel Israël te doen verdwijnen.

In 1970 spreekt men van Black September in Jordanië. De Palestijnse PLO maakt het zo bont en begint zo veel macht te vertonen dat de Jordaniërs het beu worden, zeker na een aanslag op hun koning Hoessein. Er breekt een regelrechte strijd uit tussen het leger en de PLO. Even nog probeert Syrië de Palestijnen te hulp te komen maar vertrekt terug na een ontradingmaneuver van gecombineerd de USA en Israël. Het gevolg is dat de PLO in 1971 uit Jordanië moet vertrekken en naar Libanon uitwijkt. De Jordaanse eerste minister zal later vermoord worden, en er zullen nog moorden volgen voor de afvalligheid aan de Palestijnse zaak.

Maar dan breekt in 1975 in het onstabiele Libanon een erg gewelddadige burgeroorlog uit die 15 jaar zal duren, een kwart miljoen slachtoffers eist en ontelbare vluchtelingen op de been brengt. De komst van het militante PLO, met de gewapende arm Fatah, brengt het machtsevenwicht in Libanon  uit balans en ze zullen een belangrijke rol spelen in de burgeroorlog.

In 1978 worden de Camp David akkoorden gesloten tussen eerste minister Begin en president Sadat van Egypte. Door deze ‘land for peace’ akkoorden komt er een erkenning van Israël door Egypte en een normalisatie van de betrekkingen. Egypte krijgt de Sinaï terug die Israël bezet sinds 1967. Er wordt ook een raamakkoord gesloten dat zou moeten leiden tot een algemeen akkoord over het Palestijnse probleem. Dit akkoord valt zeer slecht in de Arabische wereld en Egypte wordt zelfs geschorst door de Arabische liga. Ook de Verenigde Naties liggen dwars en verwerpen het akkoord omdat het zonder de PLO is gesloten. Sadat zal zijn moed met de dood moeten bekopen en wordt een tijd later doodgeschoten tijdens een militaire parade.

Ondertussen bleef de PLO vanuit zuid Libanon Israël bestoken en dit leidde in 1982 tot de Libanese oorlog met Israël en de christelijke milities van Libanon aan de ene en de Syriërs en de PLO aan de andere kant. Israël bezette zuid Libanon en liet toe dat de christelijke milities schabouwelijk huishielden in de kampen van Shatila en Sabra.

Uiteindelijk zou dit leiden tot de uittocht van Yasser Arafat met zijn beweging Fatah/PLO. Ze vonden een nieuwe basis in Tunesië. Ook de opkomst van Hezbollah kan in deze periode gesitueerd worden.

Israël zou beginnen met de ontruiming van Zuid-Libanon in 1985 maar het zou nog tot 2000 duren voor de terugtrekking volledig was.

Van Tekenen van Ontspanning naar Totale Oorlog

In 1987 zou de eerste intifada starten en deze zou duren tot 1993, een ware volksopstand veelal van jonge Palestijnen tegen de bezetting. Deze intifada had wel als gevolg dat de eerste Oslo-akkoorden tot stand kwamen.

De Osloakkoorden zijn een kluwen van deelakkoorden, te veel om hier in detail te behandelen, maar het loont toch even de moeite om eventjes bij die toch bijzondere akkoorden en ook de manier waarom ze tot stand kwamen te blijven stilstaan.

De Oslo I en II akkoorden zijn gesloten tussen september 1993 en 1995, met tussentijds nog een bijkomend akkoord. Ze zijn een eerste poging om het conflict te ontmijnen maar zouden jammerlijk al zeer snel zelf ondermijnd worden zodat er weinig van overblijft.

De aanzet waren geheime ontmoetingen tussen een Joodse hoogleraar in Londen en een hoge PLO afgevaardigde in Oslo in het huis van een Noor. Volgens de wet waren contacten tussen Israëli en PLO mensen in die tijd illegaal. Nadat daar een aanzet werd gegeven tot een mogelijke tekst kwam het, nog steeds geheim, tot een uitwisseling van een dubbele brief tussen Israël en de PLO waarbij de ene partij de PLO erkende als enige vertegenwoordiger van het Palestijnse volk en de andere partij het bestaansrecht van Israël erkende en het terrorisme afzwoer

Nadat Arafat de UNO resoluties omtrent Israël aanvaardde en dus formeel het bestaansrecht van Israël erkende kwamen er gesprekken tussen Rabin, eerste minister Israël, en Arafat, voorzitter PLO.

Een akkoord werd in het geheim ondertekend in Oslo, even later met veel ceremonie over gedaan in de tuin van het Witte Huis in Washington in september 1993. Israël zou zijn troepen terugtrekken uit een aantal bezette gebieden en er kwam een Palestijnse Autoriteit die een beperkte mate van zelfbestuur kreeg in bepaalde gedeeltes van de West Bank en in Gaza. Dit was het Oslo I akkoord. De andere hangende zaken vielen buiten het akkoord.

Amper 1 jaar later kwam het Cairo-akkoord tot stand. Dat concretiseerde een aantal raam akkoorden uit Oslo I. Er werd onder meer bepaald dat Israël een aantal nederzettingen in Gaza mocht blijven bezetten, dat de kolonisten in de West Bank mochten blijven in afwachting van een definitief vredesakkoord maar ook werd een begin gemaakt van de terugtrekking van de troepen van Israël.

Oslo II, nog een jaar later, ging over de verdere terugtrekking van troepen en over de overdracht van beperkte bevoegdheden aan de Palestijns Autoriteit over beperkte gebieden. Hierdoor geraakte het Palestijnse gebied erg versnipperd en het werd verdeeld in kleine enclaves die tot zone A, B of C behoorden. Zone A kwam onder bestuur van de Palestijnse Autoriteit, zone B ook maar die bleef tevens onder Israëlisch militair bewind. Zone C tenslotte, 70% van het grondgebied, bleef onder bestuur van Israël. Er kwam geen uitzicht op een Palestijnse Staat.

Dat akkoord werd getekend in Egypte en een paar dagen later nog eens feestelijk overgedaan in Washington in september 1995, waarbij de beroemde handdruk tussen Rabin en Arafat nog in het geheugen blijft.

Helaas bleef veel van de akkoorden dode letter en na de vijf jaren die voorzien waren werden de akkoorden stilzwijgend verlengd en er kwam ook geen verdere poging om de bijkomende problemen te regelen. De waarheid gebiedt ook te zeggen dat Rabin in het akkoord een aanleiding zag om de kolonisatie op de West Bank te versnellen hetgeen nu een enorme bron van frustratie is en een struikelsteen in elke vorm van oplossing.

Rabin en Arafat zouden samen de Nobelprijs voor de Vrede delen. Ook Rabin zal worden doodgeschoten, maar anders dan Sadat zo veel vroeger niet door het systeem maar door een alleen handelende Joodse fundamentalist.

In 2000 komen eerste minister Barak en Arafat naar Washington voor een top, die 2 weken zal duren, om samen met Clinton tot een vredesakkoord te komen. Maar dit wordt een totale mislukking. En zo mag de aanzet tot oplossing via de Oslo akkoorden, met zijn buitengewoon lijvige en gedetailleerde documenten, uiteindelijk ook als een halve mislukking gecatalogeerd.

Tot 2002 heerst er gespannen vrede maar dan breekt de 2de intifada los waarbij Israël terug de West Bank bezet. Deze bloedt dood in 2005.

Daarna komt erin 2006 een beperkte oorlog met Hezbollah in Libanon na oplopende spanningen en beschietingen vanuit Libanon.

Om de aanhoudende aanslagen tegen en in Israël een - effectieve – halt toe te roepen komen er afsluitende muren op de West Bank.

De Israëli verlaten eenzijdig Gaza volledig in 2005. Naderhand zal de kolonisatie van de West bank een nog grotere vlucht nemen.

Ondertussen zijn er in 2006 verkiezingen in de Palestijnse gebieden, West Bank, Gaza en Oost Jeruzalem. Hamas, ondertussen al gecatalogeerd als terreurorganisatie komt als overwinnaar uit de bus en dit leidt tot spanningen die uitmonden in een Palestijnse burgeroorlog van eind 2006 tot midden 2007 waarna de Palestijnse Autoriteit de macht behoudt op de Westbank met de er aan verbonden steunpakketten die wel dreigden verloren te gaan met een terreurorganisatie aan de macht. Hamas zal vanaf dan het bestuur in Gaza overnemen en de facto opereren als een autonoom gebied met royale steun vanuit onder meer Qatar. Ondertussen is Hamas nu al eigenaar van immobiliën, industriële bedrijven en zo meer in Turkije en in de Golfstaten.

Na de machtsovername In Gaza bouwt Israël een veiligheidshek rond Gaza en sluit het gebied af, samen met Egypte overigens. Ook de toegang via de lucht of via de zee wordt afgesloten. Dit maakt dat Israël, maar niet Egypte, internationaal nog steeds als bezetter wordt beschouwd met de er aan verbonden verantwoordelijkheid.

Na beschietingen, vooral met eigen gemaakte raketten vanuit Gaza, vindt Israël het periodiek welletjes en doet beperkte invallen in Gaza in 2008, 2012, 2014: gewapende vrede afgewisseld met beperkte oorlogen.

Tenslotte, na een moorddadige inval van Hamas op 7 oktober 2023 breekt een totale oorlog uit waarbij Israël een existentiële en totale oorlog voert waarbij Israël de vernietiging nastreeft van Hamas die een voortdurende bedreiging blijft voor de veiligheid en zelfs het bestaan van Israël.  De oorzaak ligt vermoedelijk in de toenadering tussen Saoedi-Arabië die op het punt stonden tot de erkenning van Israël en tot genormaliseerde betrekkingen met hen over te gaan. Deze stap, na de reeds vroegere normalisatie van de betrekkingen met verscheidene Arabische, Noord Afrikaanse en Golfstaten was een brug te ver voor Palestijnse hardliners en voor Iran dat tegen Saoedi Arabië streeft naar suprematie in de regio in een ideologische strijd die herinneringen oproept aan de historische strijd tussen soennieten en sjiieten.

Conclusies en Persoonlijke Beschouwingen

Moet Israël verdwijnen?

Deze vraag moet ernstig gesteld worden zolang er sterke krachten zijn die het bestaan van Israël in vraag stellen of deze zelfs als hun bestaansreden zien.

In de eerste plaats is er de fundamentalistische islam die gebied dat ooit islamitisch was voor altijd als islamitisch ziet. En helaas is het fundamentalisme dat ook radicale vormen aanneemt sterk in opmars onder druk van de vele petrodollars die, gedreven door het wahabisme, overvloedig vloeien.

Het gevaar komt niet enkel uit soennitische hoek – de Palestijnse moslims zijn immers allen soenniet – maar ook uit sjiitische hoek die volledig gedomineerd wordt door de fundamentalistische theocratie Iran die ook openlijk het bestaansrecht van Israël afvalt en met Hezbollah een formidabele gevechtskracht in Libanon achter de hand houdt.

Ik kijk met enige bezorgdheid naar de dag dat Iran over atoomwapens zal beschikken omdat er dan 2 kemphanen met nucleaire wapens tegenover elkaar staan. Mijn hoop is gevestigd op een instorting van het Iraanse regime onder druk van een goed opgeleide jeugd die voor een goed deel een fundamentalistische invulling van hun religie, om niet van afvalligheid te spreken, achter zich heeft gelaten.

En zelfs indien vele Arabische landen betrekkingen zijn aangegaan met Israël mogen we niet vergeten dat dit is gebeurd door minder democratische leiders die de voordelen zien van goede relaties met de hoog technische kwaliteiten van de industrie in Israël, om nog maar te zwijgen van de vooroplopende wapenindustrie. Bijna zonder onderscheid worden al de leiders gezien door hun bevolking als slechte leiders die afwijken van de fundamenten van de islam. In die zin moeten die leiders rijden en omzien en de banden low profile houden. De droom van de umma (geloofsgemeenschap! mag dan wel steeds verder weg liggen maar de dikwijls wereldwijde demonstraties telkens er iets is dat die massa niet zint op religieus gebied, herinnert de leiders er toch wel aan dat ze hun bevolking daarbij niet te veel voor het hoofd mogen stoten en dat er onder de bevolkingen toch een grote eensgezindheid en een grote gevoeligheid is ten gunste van hun medemoslims.

Dit leidt internationaal toch tot een diplomatieke verzwakking van Israël.

En ook hier bij ons is er een diplomatieke verzwakking. Onder invloed van de grote Arabische emigratie naar Europa en het aan schuren van bepaalde elementen tegen het terrorisme aan, zijn onze regeringsleiders genoodzaakt rekening te houden met de in de onderliggende materie eenzijdige standpunten van die bevolkingsgroepen, een tendens die nog wordt aangewakkerd door een grote voorzichtigheid om terreur aanslagen ver weg te houden.

Hoe moet het verder?

Wanneer de totale oorlog die nu woedt ten einde komt – deze tekst kwam tot stand bij de vierdaagse wapenstilstand om humanitaire redenen van november 2023 - zullen de vernietigingen en de verontwaardiging zo groot zijn dat er iets moet en zal gebeuren. Israël zal de oorlog winnen op het terrein maar dreigt de diplomatieke slag om de wereldopinie te verliezen omdat Hamas, na de brutale afslachting van Israëli burgers – wat al snel een beetje op de achtergrond geraakte en vaak als disproportionele ‘wraak’ van Israël gezien wordt in zekere kringen - met niet al te veel omzien weinig of helemaal geen oog heeft voor het lijden van de eigen mensen en bijna elke dode, liefst nog een dood kind, als schaakstuk en martelaar ziet in deze strijd om wereld ‘sympathie’ tegen de brutale ‘invaller’. Terrorisme op ongekende schaal. Harde woorden, ik weet het en we mogen zeker niet blind blijven voor het leed dat aan gewone burgers van beide partijen al zo lang is aangedaan door Israël zeker, maar ook en vooral door de eigen leiders aan de andere kant, inzonderheid in Gaza.

Persoonlijk zie ik de sterren gunstig staan om te komen tot een twee staten oplossing. Maar daar liggen toch wel nog een aantal struikelstenen te wachten.

Met wie zal gepraat worden?

Hamas – voor zo ver ze nog een macht zullen vormen – zal geen aanvaardbare partij vormen.

De Palestijnse Autoriteit is ontzettend zwak, oud en volkomen corrupt.

Israël zal, om tot een leefbare Palestijnse staat te komen, moeten ingrijpen in de kolonisatie op de West Bank en zich moeten terugtrekken naar de grenzen van 1967. Dit zal met de vele honderdduizenden kolonisten, dikwijls ook niet gespeend van fundamentalisme op religieuze gronden, zorgen voor stevige interne spanningen.

Tenslotte zal iemand moeten betalen voor de heropbouw en het opstarten van de nieuwe staat. Hier ligt een taak voor de superrijke oliestaten die dan eindelijk meer dan lippendienst zouden kunnen bewijzen aan hun broeders.

Maar bovenal geloof ik niet in het succes van een twee statenoplossing, die velen zullen zien als een opstap naar een eindoplossing waar voor Israël geen plaats is.

Zolang dat fundamentalisme niet totaal verdwijnt zal het Midden Oosten geen rust kennen.

De verantwoordelijkheden

Het zionisme is ontstaan, op een tijdstip waarin het nationalisme hoogtij vierde, als reactie op de zeer zware pogroms in oost Europa, meer bepaald vooral in Rusland.

Oost-Europa heeft gefaald

Tijdens en na de eerste wereldoorlog heeft Europa de voorwaarden voor een perfecte storm in het Midden Oosten geschapen. De opkomst van het Nazisme gevolgd door de Shoah heeft de toestand in Palestina onmogelijk gemaakt.

Europa heeft gefaald

De Arabische landen hebben zich nooit bekommerd om het lot van de Palestijnen maar hebben er alles aan gedaan om Palestijns land in bezit te krijgen en hebben dat ook tijdelijk gedaan zonder zich verder te bekommeren om de Palestijnen die daar woonden, integendeel ze hebben de mensen in die gebieden rechteloos en stateloos gemaakt. Bovendien heeft de Arabische wereld de eeuwen oude en bloeiende Joodse diaspora doen verdwijnen via vervolgingen, pogroms en sinds het ontstaan van Israël door een uiterst vijandige houding tegenover de Joden die al zo veel eeuwen in hun gebied woonden.

De Arabische wereld heeft gefaald

De Palestijnse leiders hebben de geboden kansen niet benut en zijn vervallen in corruptie en voor een deel terrorisme en rekenend op de internationale gemeenschap voor hulp.

De Palestijnen hebben gefaald

Ook Israël kan met ‘alle zonden van Israël’ beladen worden en de kolonisatie van de West Bank is een regelrechte schande en een stap in het onmogelijk maken van een oplossing. Maar zij hebben tenminste het excuus dat ze als kleine minderheid in een vijandige omgeving steeds hebben moeten handelen in de wetenschap dat één enkele nederlaag het einde van hun staat zou hebben betekend zodat elk teken van al dan niet schijnbare zwakte onmogelijk was. Ze hebben ook de verdienste dat ze in een weinig ontwikkelde wereld, binnen een democratisch kader, in korte tijd een bloeiende gemeenschap tot stand hebben gebracht met een hoog technologische industrie en een bloeiende landbouw.

Of het verstandig was een staat uit te roepen in een voor hen duidelijk vijandig gebied is een andere kwestie. Het zou vandaag niet meer kunnen maar een verwoestende tweede wereldoorlog heeft dit mogelijk gemaakt.

Laat ons hopen dat de opnieuw verwoestende oorlog die zich nu ontwikkelt, ook onverhoopte kansen zal bieden aan enige verbetering in een schrijnende en gevaarlijke toestand die niet van het wereldtoneel was en is weg te slaan en die het lot van zo veel gewone mensen hypothekeert.

Maar ik blijf, ondanks de hoop, erg somber gestemd.

Gastauteur Jean Bauweraerts ir

Een interessante aanvulling

Trouwe lezer Dr C. Le Pair schreef het volgende:

De Oostoever van de Middellandse Zee was bewoond door de afstammelingen van de Joden, die de Romeinen achterlieten, nadat ze de elite hadden verbannen. Dat waren in hun ogen de aanzetters tot opstand en verzet. De gewone bevolking bleef waar ze was. Die waren nodig om de Romeinse legioenen te helpen en te voeden.

Met de opkomst van het Christendom in de Mediterrane wereld nam ook een deel van die bevolking het nieuwe geloof aan. Enkele eeuwen later veroverde Mohammed de streek. Die gebruikte een erg effectieve zendingstechniek. Hij liet Christen en Juda hun ding doen, zo lang ze zich niet tegen zijn heerschappij verzetten, maar gaf belastingvrijstelling aan bekeerlingen tot de Islam. Genetisch bleef de bevolking gewoon Jood.

Datzelfde kan niet gezegd worden van de diaspora Joden. Die moesten bij gebrek aan koosjere huwelijkspartners zich elders behelpen.

Zo zitten we nu in een drama, waar Joden Joden vermoorden. Terwijl de partij die men in het Westen de Joden noemt, dat in mindere mate zijn dan die andere Joden, die wij Palestijnen noemen. Genetisch is dat onomstotelijk door Israëlische micro-biologen aangetoond. Ook in de ‘history departments’ van Israëlische universiteiten is dit na heel veel minutieus historisch onderzoek gemeengoed. Het tragische is, dat noch de huidige Palestijnen, noch de Israëliërs de geschiedenis kennen of willen geloven. Het is ook waarom Israëlische universiteiten twee ‘history departments’ hebben. Een voor Joodse geschiedenis en een voor algemene, waarbij geen dubbelbenoemingen zijn. En in de Joodse geschiedenis is dat hoofdstuk taboe.

Waarop Jean Bauweraerts reageerde met volgende tekst:

Het christendom is inderdaad daar ontstaan. Paulus was van geboorte van Tarsus in Zuid-oost Turkijë en de Syrische kerk is wellicht de oudste christelijke kerk.

 

DALLE judea
Gegnereerd met DALL-E : Evolutie van de streek

 

De moslims hebben binnen een paar jaar na de dood van Mohammed de streek veroverd. En inderdaad, de christenen en joden die zich aan het gezag van de islam onderwierpen werden ongemoeid gelaten. Meer zelfs, in de eerste jaren werden ze zelfs niet aangemoedigd om zich tot de islam te bekeren omdat ze onder hun statuut de jizya moesten betalen zoals voorgeschreven in de koran, een belasting om bescherming te genieten van de moslims die kon oplopen tot een dubbele van de normale belasting. En dat extra geld was de eerste jaren welgekomen ...

Het is wel een fascinerende gedachte dat die Arabieren die zich nu identificeren als Palestijn, term gebruikt door Arafat sinds 1964, eigenlijk Joden zijn, wat aan het conflict een extra tragische dimensie geeft.