Sep 3, 2025, 11:02 PM Door Stephen Losey
Het F-35-programma stelt een aantal van de geplande Block 4-upgrades uit, omdat het zich richt op het leveren van capaciteiten vanaf 2031. (A1C Eli Rose/Air Force)
Het F-35 Joint Strike Fighter-programma schroeft zijn ambities voor een reeks upgrades, genaamd Block 4, terug, aldus het Government Accountability Office woensdag, omdat het vliegtuig te kampen heeft met productievertragingen, kostenoverschrijdingen en problemen in de toeleveringsketen.
De bijstelling van de plannen voor upgrades van de F-35, die werd onthuld in het rapport van het GAO getiteld “F-35 Program: Actions Needed to Address Late Deliveries and Improve Future Development” (F-35-programma: maatregelen die nodig zijn om vertragingen bij de levering aan te pakken en de toekomstige ontwikkeling te verbeteren), is de nieuwste uitdaging voor dit essentiële, maar ook problematische en dure programma.
“De F-35 blijft van cruciaal belang voor onze nationale defensie, evenals die van onze partners en bondgenoten, en zal naar verwachting de komende decennia een cruciale rol blijven spelen”, aldus het rapport. “Na bijna 20 jaar vliegtuigproductie blijft het F-35-programma echter te hoge verwachtingen wekken en te weinig presteren.”
Block 4 is bedoeld om de wapencapaciteiten, sensoren en sensorfusie van het door Lockheed Martin geproduceerde vliegtuig te verbeteren en volgt op een andere upgrade, bekend als Technology Refresh 3 of TR-3. Block 4 heeft echter een budgetoverschrijding van minstens 6 miljard dollar en loopt jaren achter op schema, deels als gevolg van vertragingen bij TR-3. (Block 4 is now at least $6 billion over budget)
Het F-35-programma was oorspronkelijk bedoeld om de 66 capaciteiten van Block 4 – die later met meer dan een dozijn werden uitgebreid – tegen 2026 te voltooien, maar die deadline werd eerst verschoven naar 2029 en daarna nog verder. Uit een evaluatie van het ministerie van Defensie in 2024 bleek dat het programma niet op schema lag om het grootste deel van de Block 4-upgrades vóór het midden van de jaren 2030 te leveren, deels als gevolg van technische uitdagingen, aldus GAO.
De programmaverantwoordelijken besloten toen om zich te concentreren op de capaciteiten van Block 4 die op zijn vroegst in 2031 konden worden geleverd – nog steeds minstens zes jaar achter op schema – en waarvoor geen extra vermogen en koelcapaciteit van een geplande motorupgrade nodig was. Block 4 ligt nog steeds op schema om verbeterde capaciteiten op het gebied van elektronische oorlogsvoering, wapens, communicatie en navigatie te leveren, aldus GAO, maar een meer gedetailleerde lijst was niet beschikbaar voor de auditors. Sommige capaciteiten, waaronder die welke afhankelijk zijn van de verbeterde motor, zullen worden uitgesteld, en andere zullen volledig worden geschrapt omdat ze niet langer nodig zijn, aldus het rapport.
GAO zei dat de programmaverantwoordelijken erkenden dat het nieuwe plan voor Blok 4 niet voldoet aan de oorspronkelijke bedoeling, maar dat de herziene versie realistisch gezien kan worden gerealiseerd binnen de nieuwe kosten-, planning- en prestatiedoelstellingen, en dat de capaciteiten in een meer voorspelbaar tempo kunnen worden geleverd.
Uit een schatting voor 2021 bleek ook dat de kosten voor Block 4 waren gestegen van de oorspronkelijke 10,6 miljard dollar naar 16,5 miljard dollar; een bijgewerkte schatting zal pas eind 2025 klaar zijn.
In een verklaring aan Defense News bleef Lockheed Martin achter zijn werk aan de F-35 staan en beloofde het bedrijf door te gaan met blok 4.
“De F-35 heeft zich in de strijd bewezen, biedt de meest geavanceerde capaciteiten en technologie en is de meest betaalbare optie om ervoor te zorgen dat Amerika en zijn bondgenoten nieuwe dreigingen voor blijven”, aldus Lockheed Martin. “In samenwerking met het F-35 Joint Program Office zullen we dit jaar 170 tot 190 F-35's leveren en doorgaan met het inzetten van Block 4-capaciteiten om ervoor te zorgen dat de F-35 zijn ongeëvenaarde dominantie in de lucht behoudt.”
Vertaald met DeepL.com (gratis versie)
Het GAO-rapport bracht ook andere zorgen over het F-35-programma naar voren, waaronder stijgende kosten en aanhoudende productievertragingen.
De aanschafkosten van de F-35 – inclusief ontwikkeling en aankoop – zijn sinds december 2023 gestegen tot meer dan 485 miljard dollar. Dat is een stijging van bijna 10% ten opzichte van de schatting van 442 miljard dollar in december 2022, en meer dan het dubbele van de oorspronkelijke basiskosten uit 2001.
Die kosten zijn ook 89,5 miljard dollar hoger dan de herziening van de basiskosten die in 2012 werd uitgevoerd. De totale kosten van de F-35, inclusief onderhoudskosten, bedragen meer dan 2 biljoen dollar.
De motor van de F-35 zal ook harder moeten werken om het vermogen en de koelcapaciteit te leveren die nodig zijn voor de Block 4-upgrades van het vliegtuig, aldus GAO. Dit zal leiden tot meer slijtage aan de motor, wat goed is voor 38 miljard dollar van de geschatte stijging van de levenscycluskosten van het programma.
Lockheed loopt ook nog steeds achter op schema met de TR-3-hardware en -software die Block 4 mogelijk zullen maken. Het bedrijf verwacht nu in 2026 te beginnen met de levering van die TR-3-elementen, ongeveer drie jaar na de oorspronkelijke doelstelling. Die vertragingen werden veroorzaakt door problemen met het volwassen maken van de geïntegreerde kernprocessor en het stabiliseren van de software, zodat TR-3 betrouwbaar opstart.
De vertragingen met TR-3 in 2023 leidden ertoe dat het Pentagon een stop zette op de leveringen van F-35's, die uiteindelijk een jaar duurde. Lockheed sloeg uiteindelijk tientallen nieuwe straaljagers, die voorzien zouden worden van TR-3, op in locaties zoals zijn fabriek in Fort Worth, Texas, terwijl het bedrijf zich inspande om TR-3 aan de praat te krijgen.
Uiteindelijk slaagde Lockheed erin een tussentijdse versie van de software zo goed te laten werken dat het Pentagon de vliegtuigen kon accepteren, ook al konden ze niet in gevechtssituaties worden ingezet. Dit werd deels gedaan om het risico te vermijden dat meer dan 100 hoogwaardige F-35's bij elkaar geparkeerd zouden staan.
Het TR-3-probleem heeft echter het al jarenlang bestaande probleem van Lockheed met vertragingen bij de levering verergerd. In 2024 werden alle 110 F-35's die het bedrijf leverde te laat geleverd, met een gemiddelde vertraging van 238 dagen op de planning. Dat is veel minder dan in 2021, toen het bedrijf 22 van zijn 142 vliegtuigen te laat leverde, met een gemiddelde vertraging van 16 dagen op de planning.
In mei was Lockheed nog bezig met de levering van de 20 resterende vliegtuigen die in 2024 geleverd hadden moeten worden.
Onderdelentekorten hebben ook bijgedragen aan vertragingen bij de F-35, aldus GAO. In februari van dit jaar verklaarden programmabeambten dat Lockheed 52 vliegtuigen in productie had die van de productielijn moesten worden gehaald en tijdelijk moesten worden opgeslagen omdat de benodigde onderdelen zo laat waren.
Volgens het Defense Contract Management Agency waren er die maand meer dan 4.000 onderdelentekorten in de laatste fase van de productielijn, twee keer zoveel als het historische gemiddelde. Meer dan 1.600 van die onderdelen zijn nodig voor TR-3-hardware, aldus het rapport. En de klep aan de voorkant van de vleugels van de F-35 is een van de belangrijkste onderdelen die de productievertragingen van de afgelopen twee jaar hebben veroorzaakt, aldus GAO.
DCMA-functionarissen vertelden de auditors dat Lockheed plannen heeft om het tekort aan onderdelen op te lossen, zoals samenwerken met leveranciers om risico's voor de toeleveringsketen sneller te identificeren. Maar zelfs met die plannen zullen de vertragingen en tekorten aan onderdelen volgens het GAO de leveringen tot eind 2025 blijven vertragen.
Het GAO merkte ook op dat Lockheed, zelfs wanneer het vliegtuigen tot 60 dagen te laat levert, nog steeds gedeeltelijke stimuleringsvergoedingen kan ontvangen, die in totaal honderden miljoenen dollars kunnen bedragen. De auditors adviseerden het Pentagon om het gebruik van die vergoedingen te heroverwegen om te voorkomen dat late leveringen worden beloond.
RTX-dochteronderneming Pratt & Whitney slaagde er evenmin in om de F-35-motoren voor de straaljager in 2023 en 2024 op tijd te leveren, aldus het rapport. En vorig jaar waren die motoren volgens GAO gemiddeld 155 dagen te laat.
DCMA heeft Pratt herhaaldelijk aangespoord om de levering van motoren te versnellen, maar tot nu toe zonder succes, aldus GAO. Deze vertragingen bij de levering van motoren hebben echter geen invloed gehad op de productie van vliegtuigen, aldus de auditors.
Het F-35 Joint Program Office en Pratt & Whitney hebben op het moment van publicatie van dit artikel nog niet gereageerd op verzoeken om commentaar.
Over Stephen Losey
Stephen Losey is verslaggever luchtvaart bij Defense News. Eerder schreef hij over leiderschap en personeelskwesties bij Air Force Times en over het Pentagon, speciale operaties en luchtvaart bij Military.com. Hij is naar het Midden-Oosten gereisd om verslag te doen van operaties van de Amerikaanse luchtmacht.
Vervanging F16